Stadswandelingen

‘Goesting’ om Brussel op een andere manier te ontdekken en 4 zintuigen te laten verwennen? Met andere woorden een tocht waarbij zowel het zien, het smullen, het ruiken en het aanraken belangrijk zijn? Ga dan mee op stap doorheen de Brusselse benedenstad.

We wandelen gedurende ca. 3,5 uur doorheen de Dansaertwijk, de oude haven, de Sint-Gorikswijk.

De winkel Noordzee aan het Sint)Katelijneplein waar men vis kan kopen en allerlei kleine visgerechten kan eten ©

Op deze tocht worden allerlei Brusselse authentieke en kleine specialiteiten geproefd, zoals:

Vlees

Vis en caracollen

Wafels

Pain à la grècque

Pain à la grecque, Brussels specialiteit sinds 1829 ©

Confiserie

De cuberdons zijn in 2009 een beschermd streekproduct geworden ©

Chocolade

De chocolade werd verwerkt en als drank aan goden en vorsten geschonken door de Azteken ©

kledij in chocolade getoond op modeshow in Parijs ©

Nieuwe creatie © Centrum van Het Belgisch Beeldverhaal

Pralines

De eerste ballotin, een uitvinding van Neuhaus in 1915 © Neuhaus

Pralines van Leonidas ©

Een nieuw huis voor een belangrijke vereniging van Belgische chocolatiers aan de Grote Markt van Brussel ©

Kaas

...en laat ook de neus en de smaakpapillen extra werken met enkele van de Brusselse specialiteiten.

Pottekeis, een specialiteit van Brussel ©

Bier

Poster van Belgische bieren ©

Brusselse en Brabantse streekspecialiteit: geuze en kriek © Toerisme Vlaams-Brabant

We geven tijdens deze excursie uitleg over de bereidingsmethode en de lange geschiedenis van deze producten.

Oud Beersel ©

Tussendoor wandelen we voorbij aan belangrijke marktpleintjes, delicatessenzaken en gezellige cafeetjes.

We staan stil op locaties die eeuwenlang een rol hebben gespeeld in het verhandelen en het verkopen van voedingsmiddelen en drank, zoals:

Agora

Sint-Hubertusgalerijen

Zicht op de winkeletalage van Neuhaus, het moederhuis in de Koninklijke Sint-Hubertus galerijen ©

Boterstraat

Ilot Sacré

Vlees- en Broodstraatje

Vismarkt en omgeving

met o.a. Monnikenvest en Sint-Katelijneplein.

Detail gildehuis der bakkers, "De Koning van Spanje" Karel II

Deze wandeling wordt samengesteld in gezamenlijk onderling overleg beantwoordend aan uw keuze.

Er zijn 2 betalingsmogelijkheden:

All in (gidsenloon, hapjes): van 8 tot 18 personen: tussen 17,15 en 10, 75 euro pp

Enkel hapjes (zonder gidsenloon): 5 euro pp.

~~~

Suggestie 2 : Proeven van bieren en kazen

Een gezonde ziel kan niet in een droog en niet gesterkt lichaam wonen.

François RABELAIS

Bij deze verkenning wordt in hetzelfde historische centrum aandacht besteed aan Brabantse en Brusselse streekbieren en Belgische kazen.

Streekbier en platte kaas ©

Brabantse en Brusselse streekbieren © Toerisme Vlaams-Brabant

De Belgen zijn immers gekend als bierdrinkers, brouwers van méér dan 600 verschillende biersoorten en als producenten van vele kazen.

De 7 trappistenbieren ©

In Brussel worden al lang enkele zeer specifieke kazen klaargemaakt, zoals onder andere de Brusselse kaas en de ‘pottekeis ’.

Pottekeis, een specialiteit van Brussel ©

In de uitgekozen ‘estaminet(s)’ of ‘bistro(s) uiteraard dieper ingegaan op de bereidingsmethode en de lange traditie van deze streekproducten. Duur: ca 2u30.

België is zeer rijk aan Klooster- en Abdijbieren. Boek van uitgeverij Davidsfonds, Leuven ©

Er zijn 2 betalingsmogelijkheden:
All in (gidsenloon, consumpties) : van 8 tot 18 personen: 20 tot 13 euro pp.
Bier- en kaasproeverijen alleen: 7,5 euro.

Illustratie ontworpen door de bekende Vlaamse schrijver Felix Timmermans ©

De activiteit kan eindigen in het Goudblommeke in Papier. Dit gekend cafeetje werd onlangs uitgebreid. Groepen zijn er welkom. Wij kunnen, mits onderling overleg ervoor zorgen dat uw groep er voor een bierendegustatie of voor een buffet blijft. Dit na onderlinge contacten per telefoon en/of per mail. In de deelnameprijs voor het buffet is geen drank inbegrepen.

De gids eet niet gratis.

~~~

Suggestie 3 : Pallieteren in Brussel

Van aperitief tot dessert, een viergangentocht in Brussel.

Samen eten is de belangrijkste olie voor de vriendschap.

Felix Timmermans

Het is met genoegens zoals met eenvoudige gerechten: men krijgt er zelden genoeg van.

S. Dubay

In deze ‘gastronomische’ ontdekkingstocht van de benedenstad worden op verschillende plaatsen en bekende horecazaken verschillende dingen gedronken en gegeten. We eten typische Vlaamse en Brusselse gerechten. Onze fusiekeuken is immers bekend voor zijn stevige en familiale kost en het gebruik van regionale seizoensproducten, naast vakmanschap en ‘Franse flair’. We kunnen na onderling overleg beginnen met een aperitief of met een smaakmakertje. Nadien volgen een voorgerecht en een hoofdgerecht of een hoofdgerecht en een dessert. Tussen de verschillende stops wordt nader ingegaan op het belang van diverse gebouwen en pleintjes en worden folklore en anekdotes niet vergeten. De excursie kan natuurlijk bekroond worden met een passend afsluitertje of een digestief in een gezellige bistro of ‘estaminet’.

Geschatte duur: ca. 4u15.
Geschatte kosten pp zonder gids: ca. 42 euro.
Suggesties ivm 4-gangenmenu worden onderling besproken.

VOORGERECHTEN

Tomaat garnaal ©

HOOFDGERECHTEN

Balletjes in tomatensaus, een oud Vlaams en Belgisch gerecht ©

Stoemp met worst een typysch Brussels gerecht ©

Luikse sla ©

gerechten met vis en paling ©

Vlaamse stoofkarbonaden in biersaus ©

Naast allerlei groenten diverse ingrediënten uit de zee voor een waterzooi ©

DESSERTEN

Dessert: aardbeien (streekprodukt) met slagroom ©

Podding, een typisch Vlaams dessert ©

Een kunstzinnig chocoladetaartje ©

De Belgen eten veel speculoos. Deze wordt ook verwerkt tot pasta en ijs ©

Kaas en speculoostaart ©

~~~

Suggestie 4 : Het Zwarte Goud, een chocolade- en pralineswandeling

Wist u dat de Belgen na de Zwitsers de grootste pralineverbruikers zijn en dat de praline een Brusselse uitvinding was? Dat er onlangs een huis van chocolademeesters werd geopend op de Grote Markt in de buurt van het Chocolademuseum? Dat er op onze Zaventemse luchthaven jaarlijks méér dan 200 ton chocolade wordt verkocht? En dat chocolade met oude wijn geserveerd kan worden of chocoladedesserts met bier nieuwe gastronomische specialiteiten zijn geworden?

Een nieuw huis voor een belangrijke vereniging van Belgische chocolatiers aan de Grote Markt in Brussel ©

Is de relatie met Congo belangrijk geweest voor onze chocoladegeschiedenis? Wat is trouwens het geheim van het succes van de Belgische chocolade?

De bekende Belgische zeevruchten ©

De eerste producent , Jean Neuhaus I, was van Zwitserse afkomst. Hij had een apotheek en een winkel van snoepgoed en bonbons vanaf 1857. Zijn kleinzoon bracht zowel de praline als de ballotin op de markt.

Eerste ballotin, uitvinding Neuhaus 1915 © Neuhaus

In 1920 werden er andere chocolade- en pralinehuizen geopend, verspreid in diverse wijken van Brussel. Dekadenlang was Côte d’or bij het Zuidstation actief en kwam de treinreizigers een aangename, zoete geur tegemoet bij het naar buiten wandelen uit het station.

Tijdens deze tocht tussen Monnikenvest, Vismarkt, Grote Markt, Ilot Sacré en eventueel de Zavel worden lekkernijen van verschillende chocolatiers besproken en eventjes geproefd. In onderling overleg en afhankelijk van het seizoen kan deze excursie ook afgerond worden bij een lekkere kop koffie of chocolademelk en een hartversterkend chocoladedessert of -ijs.

De chocoladedrank werd geliefd bij de bourgeoisie vanaf de 18de eeuw - Schilderij J E I Liotard, Zwitserland ©

De 'Kat' een stripfiguur van Philippe Geluck. Ook als chocoladecreatie verkrijgbaar bij Galler © Philippe Geluck

~*~*~*~

Brussel: van vis- en vleescentrum tot Mekka van haute cuisine en gueuze.

Het verdwenen gildehuis bij de huidige Vismarkt ©

We verkennen het oude centrum van Brussel, tussen de Begijnhofsite, de vroegere graan- en wolmarkt en de oude Zennekaaien.

St-Goriksplein, blootgelegde Zennearm ©

Detail van de ontdekte oude Zennearm met visjes en muntstukjes, Sint-Goriksplein ©

"De Zwaan", gildehuis der beenhouwers

We hebben het uitvoerig over de vroegere voedselvoorziening en – verdeling.

Sint-Goriksplein, beenhouwershalle uit 19de eeuw, nu informatiepunt Brusselse Gewest

We zoeken naar restanten van oude marktplaatsen, hallen, opvallende gevelversieringen en ‘huisnamen’.

Detail van een stripmuur aan het St-Goriksplein - De wereld van Nero en Marc Sleen © Belgisch Centrum voor Beeldverhaal en Marc Sleen Museum

Het melkmeisje in de Boterstraat

We vertellen hierbij ook waarom sommige verdeelcentra naar de buitenwijken werden verlegd en hoe het Brusselse stadsbestuur reeds eeuwen geleden oog had voor hygiëne en afvalverwerking…

Detail van het gildehuis der schippers, Grote Markt

En hoe sommige beroepsorganisaties ook uiterst machtig werden…

Brussel telde natuurlijk ook honderden bierbrouwerijen en was vooral vanaf het einde van de 19de eeuw bekend voor de gueuze en de ‘lambiek’…

Brusselse en Brabantse streekspecialiteiten: geuze en kriek © Toerisme Vlaams-Brabant

Wereldexpo’s hebben wat betreft de faam in binnen- en buitenland een belangrijke rol gespeeld!

"Papenkelder", kapiteel van het stadhuis en verwijzing naar een vroegere herberg

Thans zijn er nog maar een beperkt aantal brouwerijen actief.

Oude foto van het Vlees- en Broodstraatje bij het Broodhuis ©

Gelukkig zijn de vele straatnamen nog steeds een levende getuige van hun bestaan!

Detail gildehuis der bakkers, "De Koning van Spanje" Karel II

En uiteraard wordt ook het heden niet vergeten.

Pain à la grecque, Brusselse specialiteit sinds 1829 ©

Tijdens deze wandeling verwijzen we zowel naar bekende streekspecialiteiten zoals pain à la grecque en naar regionale bieren. Wij kijken onderweg naar interessante luculische zaken…

De tocht wordt passend afgerond voor een welverdiend ‘natje’ in een biertempel waar méér dan 120 biersoorten op de prijslijst vermeld staan. Deze consumptie is NIET in de deelnameprijs inbegrepen.

~*~*~*~

Het volkse Brussel, de Marollen.

Op en neer, tussen Poelaert, Jaspers en Jacques Brel

Standbeeld Pieter Bruegel I ingewijd door Herman Teirlinck (bewaard in een school in de Marollen)

Een wandeling doorheen het Brussel van de Ketjes, de zwanze, de ‘A Met’ en de ‘Berg van Barmhartigheid’ waar vroeger wevers en kunstenaars zoals Pieter Bruegel I woonden en thans enkele sjieke restaurants, antiekzaken en het bureau van architect Jaspers zijn gevestigd.

Rondleiding van de Hallepoort tot het Justitiepaleis of omgekeerd, met bezoek aan de Kapellenkerk (buiten de erediensttijden),

de Berg van Barmhartigheid (op weekdagen) en het Huizeken aan het Vossenplein (op woensdag en zaterdag).

Pater Capucijn, gevel in de Capucijnenstraat (lage deel van Marollen) ©

Een rustpauze in een typisch etablissement is niet vergeten.

Duur: 3 uur.

Interieur van de Kapellekerk met barokke preekstoel ©

Te voorzien: goede wandelschoenen, regenkledij en bijdrage voor consumptie.

In de taverne 'Skieven Architec' met muurschilderingen van J M Collier ©

~*~*~*~

OASEN van LICHT in Brussel.

Op zoek naar merkwaardige glasramen en glaskoepels

Een 3 uur durende wandeling met aandacht voor metaal- en glasarchitectuur.

We vertrekken van het Centraal Station of een andere locatie (in overleg met de klant). Centraal staat bij deze stadsverkenning het gebruik van glas, doorheen de geschiedenis van de bouwkunst, vanaf de Middeleeuwen tot ca. 1990.

© Sint-Michiels~ en Goedelekathedraal - Glasraam met Keizer Karel V en echtgenote Isabelle van Portugal, 16de eeuw

Het glas werd uitgevonden in het Nabije Oosten en als ‘massagoed’ geproduceerd en in de toenmalige wereld verspreid door de Romeinen. Later kende het glas een volgende, belangrijke bloeiperiode in de Middeleeuwen.

Detail koor met glasramen van de kerk op de Zavel

De gotiek kunnen we ons niet meer voorstellen zonder glasramen. Na een vervalperiode tussen de 16de en de 18de eeuw werd de glasraamkunst opnieuw belangrijk in de 19de eeuw.

Kruidtuin Brussel en beeldenpark eind 19de eeuw

De kentering was te wijten aan diverse factoren: de verdere mechanisatie en de industrialisatie, de verlaging van belastingen, het minder duur worden van belangrijke grondstoffen en het ontdekken van nieuwe productieprocédés. Wallonië werd ons belangrijkste gebied van de metaal- en glasproductie. Glas werd stilaan in alle ruimten gebruikt, gaande van fabrieks-, stations- en exotische plantengebouwen tot winkelpuien, warenhuizen, passages, bibliotheken, openbare gebouwen en burgerhuizen.

Tijdens deze wandeling wordt o.a. een bezoek gebracht aan de Sint-Gorikshallen. Het complex dateert uit de 19de eeuw en was eerst een beenhouwershal. Sinds ’99 is het, na de restauratie, een informatie- en expositieruimte van het Brusselse Gewest. We lopen verder richting Dansaertstraat, Oude Graanmarkt en Vlaamse Steenweg. Onderweg hebben we oog voor winkelpuien en allerlei pareltjes van architectuur. Het ‘Bellonahuis*' is voor vele Vlamingen en buitenlandse toeristen onbekend en fungeert al jaren als theaterlocatie en toneelmuseum.

De kristalfabriek Val Saint Lambert liet in deze Vlaamse wijk een verkoopsruimte met luxueuze showrooms* bouwen. Nadien wandelen we verder langs één der meest beroemde hotels uit de Belle Epoquetijd, het Metropolehotel*. Via de Noordpassage en de Nieuwstraat ( met o.a. de beroemde ‘Innovation’ en de winkel Zara), het Martelarenplein en de symbolische Fortisgebouwen uit glas en beton bereiken we de Zandstraat, waar een beperkt bezoek gebracht wordt aan het Centrum van het Belgisch Beeldverhaal. Als parel van ‘versoberde Art Nouveau’ werd dit pand, na méér dan 60 jaar als stoffenmagazijn gefungeerd te hebben, door de inzet van de architecten J. Delhaye en J. Breydel gered en kundig gerestaureerd. Het is thans één der meest bezochte monumenten van onze hoofdstad. Via het Sashotel en de Ehsal wandelen we verder naar de Sint-Michiels-en Goedelekathedraal*, de belangrijkste realisatie van onze Brabantse gotiek. De kerk werd verfraaid met belangrijke reeksen van glasramen uit de 16de en de 17de eeuw. Via recentere gebouwen bereiken we tenslotte de St-Hubertusgalerijen en de Bortiergalerij. Beide galerijen waren het werk van architect J.P. Cluysenaer en zijn pareltjes van neorenaissance. De luxueuze en 3delige St Hubertusgalerij stond niet alleen model voor tal van galerijenconstructies in het buitenland maar behoort met zijn complexe glasoverdekking tot de ‘musts’ van ons patrimonium. We kunnen nog verder wandelen tot het 'Wijnpaleis'.

Hier kan, na de stadsverkenning, nog even tijd genomen worden voor een welverdiende rustpauze en een drankje.

De gebouwen aangeduid met een * hebben een zeer specifieke functie en zijn daarom niet altijd opengesteld voor het publiek. De taverne in het Metropolehotel kan gekozen worden als plaats voor een drankpauze, zodat een kort bezoek op de gelijkvloerse verdieping mogelijk is.

~*~*~*~

In de naam van vrijheid en gerechtigheid.

Een stadswandeling te Brussel met mensenrechten als invalshoek

In 1948 en 1961 werden de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens afgekondigd en zag Amnesty International het levenslicht.

Congreskolom met de vier belangrijke vrijheden van de Belgische grondwet van 1830

Ons landje kreeg in de 19de eeuw één der meest moderne wetgevingen.

Vrijheidsplein in de buurt van de Congreskolom

Toch moet men nog dagelijks opkomen tegen de doodstraf, mensonterende behandelingen, folteringen, willekeurige opsluiting, oneerlijke processen en beknotting van de vrije meningsuiting.

Marie Popelin, oprichtster Liga voor de Vrouwen en verdedigster van het vrouwenstemrecht

Schendingen van de rechten van de mens lijken ‘ver van ons bed’ te staan omdat het ‘ver van hier’ gebeurt.

Steen voor de rechten van de mens en bestrijding van armoede

In ons verleden hebben echter ook tal van wanpraktijken plaats gevonden.

Zicht op het Koningsplein, ooit bekend voor de vele hotels waar schrijvers verbleven, het vroegere Ministerie van Koloniën en het standbeeld Godfried van Bouillon

We verkennen de oude, Brusselse binnenstad en vertellen onderweg hoe hele buurten werden onteigend en hoe- als slachtoffers van stadsurbanisatie- vele gezinnen dakloos zijn geworden en naar andere buurten werden overgebracht.

Zicht op het justitiepaleis gebouwd op een heuvel waar vele straten en steegjes verdwenen en bewoners moesten uitwijken

Hoe Kerk en overheid reageerden op andersdenkenden of op personen die kritieken hadden op het niet respecteren van oude, verworven rechten. Hoe vrouwen vooral in de 16de en de 17de eeuw het slachtoffer werden van vrouwenhaat en meisjes lang verstoken bleven van een degelijk onderwijs.

Activiteit n.a.v. Erfgoeddag

We belichten ook het gevangeniswezen en de verschillende soorten straffen in het Ancien Régime, kinderarbeid, vroegere weldadigheidsinitiatieven en de langzaam aan verbeterde werk- en levensomstandigheden vanaf het einde van de 19de eeuw.

Tenslotte worden ook de moeilijke tijden tijdens de twee wereldoorlogen en na de bevrijding, het belang van een degelijk bestuur met een rigoureuze scheiding van machten en allerlei helden en heldinnen niet vergeten.

Deze wandeling gaat o.a. langs locaties van vroegere gevangenissen en terechtstellingen, belangrijke instellingen*, het Centraal Station, het Belvuemuseum* , standbeelden en gevelplaten (zoals het monument ter ere van G. Petit), de kathedraal *, de Congreskolom en de Onze-Lieve-Vrouw-ter-Sneeuwwijk.

Onthoofde edelen Egmond en Hoorne, strijdend in de spaanse tijd voor verdraagzaamheid

Duur van de wandeling: ca. 3 uur

Locaties aangeduid met een * zijn door hun specifieke functie niet altijd opengesteld voor het publiek; in Brusselse musea dient ook een toegangsticket betaald te worden.

~*~*~*~

Brussel, hoofdstad van de Art Nouveau en de Jugendstil van Europa.

Het ultieme verlangen naar schoonheid rond 1900 ?

Detail huis Gustave Strauven, Bertandlaan in de buurt van het Josaphatpark

Het oude 'Old England', nu het MIM

Detail Hanonhuis (contretype) Sint-Gillis © Gemeentebestuur Sint-Gillis

Een rondrit langsheen de belangrijkste wijken (Noord-Oostkwartier met de plantsoenen, de Louisawijk en de huizen in Sint-Gillis of Elsene, Schaarbeek en de binnenstad) waarbij de cruciale rol van Brussel en de kringen zoals Van Nu en Straks en de ‘’XX’’ belicht worden.

"Stoclethuis, Tervurenlaan"

Brussel was de wieg van de nieuwe levensstijl in 1893.

Van Campenhoutstraat

Pioniers zoals Horta, Van de Velde, Hankar, Strauven, Cauchie en de W.W. staan extra in de kijker.

Strauven

Al of niet verbonden met een bezoek aan het Hortamuseum, Cauchiehuis, de Ultieme Hallucinatie, de Tempel van de Menselijke Driften of de Wolfers-afdeling in de K.M.K.G., na onderling overleg en reservering.

Triomfboog Jubelpark, een geschenk van Koning Leopold II

Of een wandeling doorheen een markante wijk.

Gravure van vroegere Solvaybibliotheek ©

Optie: Bezoek Solvayhuis.

Een bezoek aan dit meesterwerk van Horta, gered door de familie Wittamer in 1954 en erkend als Unesco-werelderfgoed, is op aanvraag mogelijk.

Solvay-congres in Metropolehotel te Brussel met Marie Curie

Wij kunnen voor U als bedrijf of als groep reserveren en zorgen voor gidsen. Maximum 20 personen zijn per gids toegelaten en strikte regels moeten bij het bezoek nageleefd worden. De kosten zijn aanzienlijk en verschillend naargelang een bezoek wordt aangevraagd op een weekdag of op een zaterdag.

Duur : minimum 3 uur, maximum 6 uur.

Bovenstaande tekst geeft een opsomming van gebouwen, die bezocht kunnen worden tijdens een 1dag-excursie met bus.

* * * * *

Te voet zijn de volgende wijkverkenningen van 3 uur mogelijk:

• Art Nouveau in de vijfhoek of het oude centrum.

Wandeling tussen de Hofberg (Mim) en het de Brouckèreplein, de Zand- en Koningsstraat (Stripmuseum, bloemenwinkel D. Ost) , de Zavelwijk en de St Hubertusgalerijen…

Onze aandacht gaat uit naar het gebruik van metaal en glas, de economische opbloei van ons land tijdens Leopold II, de Beaux-Artsstijl en het eclecticisme waarop de Art Nouveau-pioniers reageerden, de zaak van de beroemdste juweel-en serviesontwerper Wolfers en enkele leidinggevende architecten (Horta, Chambon, Hankar… )

Deur van winkel aan de Koningsstraat ontworpen door Paul Hankar. Nu bloemenzaak Daniel Ost ©

Ontworpen door Paul Hankar detail van plafonddecoratie Koningsstraat in de bloemenwinkel van Daniel Ost ©

• Art Nouveau in Schaarbeek en Sint-Joost-ten-Node.

Wandeling tussen het Collignonplein, het Schaarbeekse gemeentehuis (in Neo-Vlaamse Renaissancestijl) en de Hallen, de omgeving van het Josaphatpark, de Haachtsesteenweg (Autriquehuis), de Koningsstraat en het Madouplein…

Smalste en meest feërieke huis van Brussel - Saint Cyr

Van Waesberghe

Onze aandacht gaat uit naar sgraffitokunst, beeldhouwwerken, schilders, verrassende schoolgebouwen en burgerhuizen en de minder gekende tenoren van de Art Nouveau zoals Jacobs, Hemelsoet, Strauven…

Van Waesberghe

• Art Nouveau in Sint-Gillis.

Wandeling doorheen de Louizawijk, die meest bekende Art Nouveauwijk van Brussel is.

Hier werden grote pioniers ingeschakeld door rijke industrielen, intellectuelen en kunstenaars. Horta en Hankar lieten er hun woning en atelier bouwen.

Detail huis "Les Hiboux" © Website ebru / Monumenten irisnet

Ook Henry Van de Velde en Brunfaut bleven niet onactief!

Optie: bezoek interieur Hortamuseum (op aanvraag).

Detail versieringen huis "Les Hiboux" van Pelseneer, Brugmanlaan

Kaft boek Paul Hankar, uitgave van het Civa. Paul Hankar aan het werk in eigen atelier, Hankarhuis in de Defacqzstraat

Woning Albert Roosenboom © Website ebru / Monumenten irisnet

Edouard Hannon huis nu fotogalerij en eigendom van de gemeente Sint-Gillis

© Website ebru / Monumenten irisnet

• Art Nouveau in Elsene.

Wandeling langsheen de vijvers in beneden-Elsene, de Ter Kamerenabdij, de omgeving van de Koningstuin en de Vleurgatsesteenweg.

Charles de Gaulelaan 38 & 39, Ernest Blérot

We staan er stil bij opvallende beeldhouwwerken en huizen, o.a. gebouwd voor politici en artiesten.

Huizen Ernest Blérot

Hier zijn minder bekende maar even interessante architecten actief geweest, zoals Blérot en Delune.

Ciamberlanihuis © Website ebru / Monumenten irisnet

Optie: bezoek Meuniermuseum.

Detail gerestaureerde aggrafitto Ciamberlanihuis© Website ebru / Monumenten irisnet

Koor abdijkerk Ter Kameren in Elsene ©

Interieur van de Loge, tentoonstellingslocation in de Kluisstraat. Tijdelijke expo Parijs-Brussel © Civa Elsene

Standbeeld 'Ompdrailles' bij de 'Jardin du Roi' van Charles Vanderstappen met een sokkel van Horta ©

De vijvers van Elsene bekend voor architectuur in Art Nouveau en Art Deco stijl ©

• Art Nouveau in Etterbeek en Sint-Joost-ten-Noode.

Wandeling rond en door het Jubelpark en langsheen de beroemde ‘squares’ waar een pittoreske, romantische woonwijk groeide en architecten zoals Horta, Strauven, Van Waesberghe, Taelemans en Pompe zich niet onbetuigd lieten.

Interieurzicht Hortatempel. Detail van het reliëf der 'Menselijke Passies' door Jef Lambeaux. Behoed door de KMKG ©

Oorspronkelijk ingangsportaal moskee jubelpark (panoramagebouw)

Optie: bezoeken aan het Cauchiehuis, de Art Nouveau-afdeling van de KMKG en het Tempeltje van de menselijke driften in het Jubelpark.

Uitleg bij het Cauchiehuis in de Frankenstraat ©

© François Cambier - Detail buitengevel / Detail eetkamer

© François Cambier - Buitengevel

Interieur Wolfersafdeling © Kon.Musea voor Schone Kunsten, Jubelpark Brussel

Beeld 'De Krekel' van beeldhouwer E. Namur in de Noordoostwijk bij het Gutenbergplantsoen ©

~*~*~*~

Het Brussel van de dolle jaren of de ‘Art Déco’.

Op bezoek bij Stoclet, Flagey en Van Buuren

Huis familie Cohen, F. Rooseveltlaan, Henry Van de Velde

©Civa - Ontwerp architect P.Langerock

Een rondrit door meerdere wijken (Kanaal, Rogierplein, ULB-wijk) en langsheen markante gebouwen zoals het N.I.R. aan het Flageyplein, het Résidence Palace, het PSK nu ‘’Bozar’’, de Basiliek van Koekelberg, het Kaaitheater,de Sint-Jans kerk van Molenbeek,het Witte Huis van Jette of van Buurenmuseum.

©Civa

Ook stadswandelingen zijn mogelijk. We verkennen een bepaalde wijk in Ukkel of in het stadscentrum of de wijk gelegen tussen de vijvers van Elsene en de ULB campus aan de Franklin Rooseveltlaan en de Empainvilla.

Geschatte duur: ca 2,5 uur.

Deze wandeling kan ook gekoppeld worden aan één of meerdere interieurbezoeken o.a. in het Buurenmuseum te Ukkel.

Interieur Buurenmuseum - © Fotograaf Michel de Bray

Ook een passende halte in een cafeetje van deze periode komt aan bod.

Huis familie Cohen, F. Rooseveltlaan, Henry Van de Velde

We maken een wandeling op maat na overleg en reservering.

Wandeling van 3 uur. Bustocht mogelijk.(Min. 3 uur - Max. 6 uur).

~*~*~*~

Bezoek aan één der mooiste Art-Decogebouwen van West-Europa.

De Nationale Basiliek van Koekelberg

Vele architectuurliefhebbers weten dat Brussel een hoofdstad is van ‘Art Nouveau’. Toch werd er ook veel gebouwd na de eerste Wereldoorlog, in de interbellumtijd. Art Déco en modernisme gingen er hand in hand. Niet alleen burgerlijke gebouwen of culturele tempels maar ook 5 merkwaardige kerken werden in Schaarbeek, Vorst, Elsene, Koekelberg en Etterbeek opgetrokken. De meest indrukwekkende is onze Nationale Basiliek. Men dacht eerst aan een neogotisch complex. Na de eerste wereldoorlog bleek een dergelijk gebouw te duur en werd een wedstrijd georganiseerd.

Onze Nationale Basiliek werd, dank zij raad van allerlei experten, een unieke betonkerk, waarvoor terracotta diende als bekisting.

Interieur van de Basiliek van het H. Hart te Koekelberg © Filip Frans Van Cauwelaert en de Basiliek van het H. Hart

De kerk werd een totaalkunstwerk, volledig ontworpen door Albert Van Huffel. Van Huffel had al eerder allerlei objecten ontworpen en huizen in het Gentse gebouwd; zijn maquette won de 1ste prijs op de Expo van 1925 in Parijs en als ervaren persoon werd hij ingeschakeld als docent in het Ter Kameren-Instituut.

Beeld van pater Damiaan bij de hoofdingang van de Basiliek - May Claerhout ©

De Basiliek is een waar museum: sierende panelen, tapijten, verlichtingsmiddelen, liturgische objecten, beeldhouwwerken… zijn er op elkaar afgestemd. Zelfs aan een uniforme glasramenreeks werd gedacht, onder invloed van de Pelgrimsbeweging. Dit idee werd later niet gevolgd. Nu is de Basiliek zeker een ‘must’ voor geïnteresseerden in glazenierskunst: alle grote ateliers vanaf de 20ste eeuw en zelfs hedendaagse ontwerpers hebben de kerk verfraaid. We brengen een grondig bezoek aan deze grote kerk, bezoeken het panorama en nemen even in de crypte de tijd voor een welverdiende drank- of koffiepauze. Duur van het bezoek: 2 uur.

Mee te rekenen: toegang panorama 5 euro pp.

~*~*~*~

Brussel en Europa: een verhaal van liefde en haat.

Van in de 16de eeuw was Brussel al het centrum van een wereldrijk. Het verdrag van Rome en de ambitieuze expo van 1958 bracht de stad opnieuw op de wereldkaart.

De Leopoldsbrouwerij, verdwenen voor het Europa Parlement ©

De mooie, aristocratische en groene Leopoldswijk, aangelegd in 1853 buiten de vijfhoek, werd als centrum van de EG gekozen.

De wijk rond het Schumannplein vroeger ©

Talloze stijlvolle huizen, kunstenaarsateliers en een pittoresk stationnetje gingen ofwel genadeloos tegen de vlakte of verloren hun belangrijke vervoersfunctie.

Het Leopoldspark met Eggevoortoren © Stadsarchief Brussel

Grootse mastodonten verrezen rond het Schumann- en het Luxemburgplein en maakten van belangrijke, culturele locaties een soort ‘Europese miniatuurMadurodam’.

We wandelen vanaf het Luxemburgplein (standbeeld J.Cockerill) via Wiertzmuseum, de Solvay-en Eastmanngebouwen en het Schumannplein tot de Art Nouveau-huizen in de Noord-Oostwijk.We staan stil bij gekende en minder gekende plekjes en beelden. Duur: ca. 3 uur

Zoektocht voor Humaniorastudenten vanaf 16 jaar beschikbaar!

~*~*~*~

Kunst in de Brusselse metro.

In de metro zie je meer dan je dacht

Een introductie in de moderne kunst, van abstracte kunst tot ‘Popart’ en ‘ruimtekunst’

Via het openbaar vervoer, nl. de metro en de premetro verkennen we de Brusselse ondergrond en bezoeken wij het grootste ‘’openluchtmuseum’’ met méér dan 60 kunstwerken. Gepland voor 1900 werd het metronet een feit vanaf 1965.

Paul Delvaux, Metro Beurs ©

De creaties zijn zowel als herkenningspunt en als speelse schepping opgevat. U staat er oog in oog met de werken van beroemde artiesten zoals o.a. Roger Raveel (Merode), Edmond Dubrunfaut (Louiza), Hergé (Kuifje) (Stokel), Jan Burssens (Zwarte Vijvers), Paul Delvaux (Beurs) en Van Hoeydonck (Graaf van Vlaanderen).

Duur: 3 uur. Meerekenen: 3 metroverplaatsingen per persoon.

Een zoektocht met vragen voor scholieren en studenten is uitgewerkt.

~*~*~*~

Cherchez la femme: in de voetsporen van beroemde en minder beroemde en gekende vrouwen.

Over lichtekooien, kluizenaressen, vrouwen met penseel en pen

Begijnhofkerk en de Begijnstraat met begijnhuizen

Een wandeling die u in contact brengt met persoonlijkheden die een stempel drukten op de geschiedenis zoals Marie Popelin (Liga voor de rechten van de vrouw), verzetsvrouwen zoals Gabriële Petit, schrijfsters zoals Charlotte Bronte en Irène Hamoir.

Copyright Kon. Bib. Albert I en Centrum voor Vrouwengeschiedenis

We hebben het ook over reclusen, kunstenaressen en het begijnenwezen.

We belichten vrouwenarbeid en vergeten de prostitutie niet.

We wandelen ook langs de twee enige beelden voor merkwaardige vrouwen in het stadscentrum. Een wandeling die vertrekt bij de Onze-Lieve-Vrouwe-Kerk van de Zavel en een andere geschiedenis belicht.

Deze verkenning heeft niets te maken met militant feminisme.

Beeld op het binnenplein van het huis Amazone

(lees ook bij "Weetjes" : Marie Popelinroos)

Badende vrouw, beeld in de Museumtuin bij de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten © KMSK

Duur: 3 uur.

~*~*~*~

Kennismaking met de Heizel en Laken.

Tussen Atomium en Japanse toren

Grondplan terreinen Wereldexpo 58

Van ‘exotisch openluchtmuseum’ tot symbool van optimisme en high-tech-architectuur. (halve dag of een "relaxed" dagprogramma)

© 'Atomium vzw' foto: Marie-Francoise Plissart

Bezoek aan het Atomium, de musea van het Verre Oosten, de serres van Laken (enkel mogelijk tussen einde april en medio mei) of het ‘Père Lachaise-kerkhof’bij de Onze-Lieve-Vrouwekerk.

Sinds 1851 werden er in Europa regelmatig wereldtentoonstellingen georganiseerd. Ook ons land kon niet achter blijven. Niet minder dan 8 wereldexpo’s hebben honderdduizenden bezoekers gelokt.

Panorama du Monde, wereldexpo Parijs, een inspiratiebron voor koning Leopold II ©Civa

In Brussel waren o.a. het Jubelpark en het Solleboschveld voor deze evenementen uitgekozen. Wegens de grote interesse moest men naar een nieuwe locatie uitkijken. In 1935 en 1958 werd de rurale buurt, gelegen aan de overkant van het Koninklijk Paleis tot riant expocentrum omgevormd. Een bekend gebouw van 1935 is het stadion.

Eén der meest spectaculaire gebouwen, de pijl van het burgerlijke genie, creatie van Moeschal op de Expo 58.

De laatste expo bracht Brussel definitief op de wereldkaart. Het meest succesrijke monument, het Atomium, ontworpen door ingenieur Waterkeyn en gebouwd met Russische medewerkers, was als paviljoen van Fabrimetal hét symbool van een naïef geloof in een betere toekomst met kernenergie. Het groeide uit tot hét monument van de Expo en tot ‘landmark’ bij uitstek en werd gelukkig nadien door de stad Brussel aangekocht.

Zep - Titeuf bij het Atomium, muurfresco aan de Bockstaellaan ©

Decennia lang kreeg het Atomium het grootste aantal toeristen over de vloer. Zowel de inrichting van het interieur en de buitenhuid, gemaakt in een speciale aluminiumlegering waren aan verandering toe. In 2001 werd een renovatieproject opgestart. Dank zij het mecenaat van meerdere partners (Nationale Loterij, Electrabel, BASF, Vitra, Schindler, BMW…) werden tussen 2003 en 2005 meerdere ruimten door designers en kunstenaars ingericht of tot permanent museum van de Expo 58 uitgebouwd. Centraal stond hierbij het beleven van emoties, creativiteit, oneindigheid en fantasie. Een nieuw en ‘open’ ontvangstpaviljoen aan de zijkant, ontworpen door architecte Conix doet nu dienst als cafetaria en wachtruimte.

Munt uitgegeven n.a.v. de renovatie van het Atomium in 2006 ©

Het verbouwde Atomium is s’avonds feeëriek verlicht en sinds 18 februari 2006 opnieuw toegankelijk; voor actuele toegangsprijzen zie www. atomium.be.

In de onmiddellijke buurt bevindt zich het Koninklijk Paleis. Aan de rand van het Koninklijk Domein werden drie opmerkelijke paviljoenen en de Neptunusfontein gebouwd.

Beeld van de zeegod Neptunus door Giovanni Bologna. Een copie staat op de fontein bij het Chinese Paviljoen ©

Ze waren de laatste opdrachten van koning Leopold II, ingewijd tussen 1905 en 1910. Hij wou er, na een bezoek aan de Expo van 1900 te Parijs en het ‘Panorama van de wereld’ een exotisch openluchtmuseum uitbouwen.

Detail Koninklijke serres Laken, 1 maal per jaar te bezoeken ©

De gebouwen moesten de getuigen zijn van belangrijke culturele en economische betrekkingen tussen België en niet-Europese landen of slecht gekende beschavingen buiten Europa bekend maken.

Zicht op Laken in het eerste kwart van de 19de eeuw ©

Laken, op dat ogenblik nog landelijk en met een beperkt aantal inwoners, zou daardoor ook een belangrijke didactische en toeristische troef krijgen! Zowel de Japanse Toren met zijn toegangspaviljoen als het koetsenhuis en het Chinese Paviljoen werden wat betreft de architectuuronderdelen in Japan en China gemaakt.

Interieur Japanse Toren © KMKG Brussel, Jubelpark

Interieur- en sommige decoratieve metaalelementen werden in Parijs en België gemaakt. De leiding werd toegewezen aan de Parijse architect Marcel. Na de Eerste Wereldoorlog werden de paviljoenen aan een ander ministerie toegewezen en werden ze een onderdeel van de KMKG. Thans zijn er topstukken van porselein en toegepaste kunst uit het Verre oosten tentoongesteld. De toegangsprijs in groep voor de musea van het Verre Oosten is 2 euro.

Detail Chinees paviljoen - de musea van het Verre Oosten © KMKG Brussel

De dag kan besloten worden met een beperkt bezoek aan het kerkhof naast de Onze-Lieve-Vrouwekerk van Laken en een welverdiende pauze in ‘Brasserie Royal’.

Familiegraf op her kerkhof van Laken ©

Het kerkhof werd de dodenakker bij uitstek van politici, kunstenaars, architecten, schrijvers en musici. We bieden ook een grondig bezoek aan het kerkhof : zie rubriek Stadswandelingen "Oasen van rust".

Of we maken van de unieke kans gebruik om de serres van het Koninklijk Paleis en de merkwaardige bomen- en plantencollectie, aangelegd op wens van Leopold II, te bezoeken. Dit is enkel mogelijk tussen einde april en medio mei.

~*~*~*~

Oasen van rust.

Tussen het graf van Hergé en dat van Cluysenaer

foto vzw grafzerkjes

Vol symboliek en getuige van "nationale of lokale’’ geschiedenis.

Kerkhofbezoeken in Brussel, Laken, Ukkel, Evere en Sint-Joost-ten-Noode…

Brussel met zijn 19 deelgemeenten heeft meerdere kerkhoven of rustplaatsen voor doden. Deze bevinden zich buiten het stadscentrum, verplicht door de wetgeving, opgesteld ten tijde van Keizer Jozef II van Oostenrijk waarbij vooral de hygiëne en de gezondheidszorg primeerde.

Kerkhoven werden een gemeentelijke aangelegenheid. Hier werd ook een totaal nieuwe structuur van grondplan en kerkhofaanleg geschapen en vaak geopteerd voor veel groen en een park.

De Denker van Rodin

Grafmonument voor burgemeester E. Bockstael

U kunt kiezen uit een reeks bezoeken aan de meest opmerkelijke dodenakkers waarbij de aandacht zowel uitgaat naar de geschiedenis van de site als naar de symboliek van de monumenten en de aldaar begraven persoonlijkheden.

Beeld 'Fil du temps' ©

Kerkhof van Elsene

Graf van de medicus en Nobelprijswinnaar Jules Bordet ©

Graven van architecten, kunstenaars en schrijvers.

Graf modernistisch architect Victor Bourgeois ©

Graf van Charles De Coster, auteur van 'Tijl Uilenspiegel ©

Kerkhof van Evere

Onderdeel van kerkhof voor oorlogsslachtoffers ©

Kerkhof van Sint-Joost-ten-Node (1030 Brussel)

Oorspronkelijk lag het kerkhof bij de voormalige Sint-Joost-kerk aan het Sint-Joostplein. De site moest echter verdwijnen naar aanleiding van de uitbreidingswerken van de kerk, gepland door architect Spaak in 1833. De kerkfabriek had gelukkig al in 1832 gronden aangekocht voor een nieuwe begraafplaats, aan de Leuvense steenweg. Na een tijdje was ook deze dodenakker te klein geworden. In 1879 werd tenslotte voor een derde maal een nieuwe gemeentelijke begraafplaats aangelegd. Zeer vroeg werden er al in 1890 funeraire galerijen aangelegd. Het complex is 8 ha groot. Het is bekend door zijn mooie ingangspartij aan de Fortinstraat. Daarna volgt een groot grasperk met allerlei mooie beeldhouwwerken van beroemde beeldhouwers uit het einde van de 19de eeuw zoals Guillaume Charlier, Isidore de Ruddere en Victor Rousseau, bekende beeldhouwers van het realisme en het symbolisme. Een ‘must’ is het imposante graf voor minister Charles Rogier, als een Dorische tempel ontworpen door de Art-Nouveau pionier Paul Hankar. Ook schrijvers en schilders werden hier begraven, zoals Binje, Madou, Charles De Groux en de beeldhouwer Charlier wiens huis en atelier aan de gemeente werd geschonken en sinds 1926 aan de Kunstlaan bezocht kan worden. De ingang bevindt zich aan de Fortinstraat nr 1 te 1030 Brussel.

Kerkhof van Laken, het ‘Père Lachaisekerkhof’ van Brussel aan het Onze-Lieve-Vrouwevoorplein.

Rond de oude kerk, waarvan de resten van het koor op het kerkhof nog aanwezig zijn, was er een kleine dodenakker.

Grafkapel operazangeres La Malibran

Door de komst en de vestiging van een koninklijke dynastie in Laken en de bouw van een nieuwe, neogotische kerk met koninklijke crypte werd deze site vanaf 1845 de geliefkoosde rustplaats van vele edelen, hovelingen, politici, kunstenaars, architecten, schrijvers en toondichters.

Vlakbij het kerkhof werd door stamvader Ernest Salu I gestart met een belangrijk beeldhouwers- en grafzerkentalier. Drie generaties waren er ca 100 jaar actief. Nu is het Salu-atelier in bezit van de vzw Epitaaf. Het is een uniek complex in Europa omdat het de enige site is die op de oude locatie bewaard bleef. Als funerair museum kan het Salu-atelier, na reservatie, op bepaalde tijdstippen in het jaar bezocht worden.

Grafmonument op het Belgische Père Lachaise kerkhof te Laken

Het kerkhof van Laken werd ook beroemd door een galerijennetwerk. Naar het voorbeeld van Zuid-Europa werd op voorstel van de Lakense burgemeester Emile Bockstael, een indrukwekkend ondergronds catacombennet uitgebouwd. Op dit beroemde kerkhof zijn er prachtige grafmonumenten, gerealiseerd in het atelier van Salu of grote beeldhouwers uit Brussel en Vlaanderen, zoals Willem Geefs en Hendrik Pickery. U vindt er o.a. graven voor de bekende operazangeres La Malibran en haar echtgenoot en violist C. de Bériot en voor de famillies Mosselmans, Ghémar en De Pauw.

Of graven voor architecten en beeldende kunstenaars zoals Poelaert, Suys, Balat, Xavier Mellery en de familie Salu. Ook schrijvers zoals Iwan Gilkin en de vader van Marguerite Yourcenar vonden er een rustplaats. Er staat ook een bronzen‘denker’ van Auguste Rodin.

Kerkhof van Ukkel aan de Dieweg

Detail Joods graf. Grafplaat die verwijst naar een 'Kohen' ©

Overwoekerde Joodse graven ©

Het Ukkelse kerkhof is, in tegenstelling tot dat van Laken, vooral merkwaardig door zijn romantische ligging en zijn fauna en flora.

Een overwoekerde Joodse grafzerk © vzw Grafzerkje

Vele Joodse graven hebben dit symbool van 'trouw' en verbondenheid ©

Men durft het vaak vergelijken met een kerkhof geschilderd door de beroemde romantische Duitse schilder Caspar David Friedrich.

Art Nouveau grafsteen - Victor Horta ©

Verder zijn er vele egyptiserende, joodse en Art Nouveau grafstenen aanwezig waaronder creaties van Victor Horta.

De beroemde architecten Jean-Pierre Cluysenaer en Paul Hankar vonden er een laatste rustplaats.

Graf van Hergé, vader van Kuifje ©

Joseph Asselberghs, lid van de ‘Tervuurse schildersschool’, de striptekenaar Hérgé of Georges Rémi (vader van Kuifje en Bobby) en het kunstminnende, rijke bankiersechtpaar David en Alice van Buuren, waaraan we het van Buurenmuseum te danken hebben, werden er ook begraven.

We maken een ommetje en bekijken in de Vandenrayelaan de woning 'Bloemenwerf' van Henry Van de Velde, één van de belangrijke pioniers van Art Nouveau in België en vader van het Bauhaus en design.

Foto villa Bloemenwerf ©

Kerkhof van Sint-Gillis, aan de Stiltelaan

Dit kerkhof is zoals de kerkhoven van Sint-Joost-ten-Node en Laken vooral bekend voor zijn opmerkelijke grafmonumenten en beeldhouwwerken. Zoals het kerkhof van Sint-Joost-ten-Node is er een prachtige, indrukwekkende ingangspartij, versierd met een typisch symbolistisch beeld van Juliaan Dillens. Daarnaast kregen talloze artiesten, industriëlen en leidinggevende politici er een rustplaats, zoals de families Jacquemotte, Gaillard en de Jaer. Hier werden vrij vroeg columbaria en asverstrooiingsperken aangelegd. Er is ook een dodenperk aanwezig voor doden van 3 verschillende geloofsstrekkingen.

~*~*~*~

Brussel, literair bekeken.

Schrijvers en dichters, van Passa Porta, Multatuli en Yourcenar

Kunstberg, Koninklijke Bibliotheek en Magdalenastraat, ooit een bekende hotelstraat waar buitenlanders logeerden

Vijf mogelijkheden:

1. Buitenlandse schrijvers.

Paul Verlaine en Arthur Rimbaud - Félix Régamey ©

Emile Verhaeren, franstalige dichter beroemd in het buitenland ©

2. Nederlandstalige schrijvers.

Herman Teirlinck © Geert van Istendael ©

De Nassaukapel, rest van het vroegere Nassaupaleis en expositieruimte in de Koninklijke Bibliotheek © Koninklijke Bibliotheek Brussel

3. Karel Van de Woestijne.

Monument voor Karel van de Woestijne

4. Multatuli.

Brussel tussen versregels :

Logo fair trade producten

Gedenkplaat Multatuli Arenbergstraat / Multatuliherdenking 2010 - Foto Frank De Crits, deelnemer aan de leesmarathon

Foto Frank De Crits

Standbeeld Multatuli te Amsterdam ©

5. Vrouwelijke schrijfsters.

Afbeelding van de schrijfster Ouida. Tijdelijke expositie van Nello en Patrasche in Antwerpen © Provinciebestuur Antwerpen

Charles De Coster monument in Elsene. Neel Doff als beeldhouwersmodel en als Nele. ©

Portret van de familie Héger waarbij de zussen Bronté verbleven in de Isabellastraat. Werk van Ange François ©

M Yourcenarpassage ©

Portret Irène Hamoir ©

Algemeen

Als Belgische hoofdstad trok Brussel allerlei mensen aan, uiteraard ook politieke vrijdenkers, bannelingen en personen achtervolgd door schuldeisers.

Grote denkers en arme buitenlandse schrijvers kwamen er een onderkomen zoeken (Karl Marx, Victor Hugo, Baudelaire, Rimbaud en Verlaine, Multatuli).

Marguerite Yourcenar ©

M. Yourcenar bracht er haar jeugd door.

Anderen hadden er een goede baan (Bronte, Conscience, Ernest Claes, Bert Decorte…).

Tekening Luc De Decker - Ernest Claes

Sommigen waren als journalist actief, als buitenlands correspondent verbonden aan een belangrijke krant (Karel Van de Woestijne, Iréne Hamoir, Van Istendael) of genoten er van het uitgaansleven en het rentenieren (Alexandre Dumas).

Ook literaire of culturele kringen en uitgeverijen waren bezielend !

Literaire namiddag in het 'Goudblommeke in papier', gastspreker E.Kesteman, conservator van het Camille Lemoniermuseum Brussel.

Een verrassende of versterkende halte onderweg is inbegrepen !

We verkennen de Brusselse binnenstad tussen kathedraal of Warande, Zavel, Grote Markt en Muntplein. We lopen langs gedenkplaten en monumenten.

Tuinen van Péchère, Kunstberg en Koninklijke Bibliotheek

We gaan ook door parken en straten, die verwijzen naar schrijvers.

Copyright Civa

We kruiden deze verkenning met pittige anekdotes of citaten uit brieven en boeken.

Zicht op het Koningsplein, ooit bekend voor de vele hotels waar schrijvers verbleven, het vroegere Ministerie van Koloniën en het standbeeld Godfried van Bouillon

Er wordt zowel in de boven- als de benedenstad gewandeld.

Duur: 2.30 à 3.00u afhankelijk van het weer en van het wandeltempo van de groep.

De gids eet niet gratis.

~*~*~*~

Brussel aan het water.

Over fonteinen, kranen en kaaien aan de Zenne

Sint-Goriksplein, blootgelegde Zennearm ©

Steden ontwikkelen zich aan wegen of aan rivieren: ook Brussel groeide als een belangrijke handelsplaats aan de Zenne, in de oude binnenstad.

Vanaf de 17de eeuw werden de dokken steeds verder uitgebreid.

19de eeuwse Sint-Katelijnekerk van Poelaert gebouwd op een gedempt havendok

De stad kreeg tenslotte een grondige gedaanteverandering in de 19de en de 20ste eeuw. Saneringen gingen gepaard met aanleg van belangrijke lanen en de bouw van indrukwekkende complexen.

Detail van het gildehuis der schippers, Grote Markt

Brussel, badplaats aan kanaal ©

Brussel werd een belangrijke, internationale binnenhaven en is in de laatste jaren ook tot ‘’badplaats’’ en ‘’vrijetijdsbuurt’’ uitgegroeid.

Stripmuur bij Saincteletteplein en kanaal - Hugo Pratt ©

Een toeristisch onbekende wijk die levendig werd door de integratie van kunstwerken en muurschilderingen en die door de inzet van de bedrijfswereld en de creaties van architecten met naam een ommetje waard is ! Een versterkende rustpauze inbegrepen !

Duur : 3 uur.

~*~*~*~

'Kleuren maakten de stad'

Van wevers en schilders

Brussel was sedert de 14de eeuw niet alleen de hoofdstad van een belangrijk hertogdom maar ook hét toenmalige belangrijkste economische centrum van luxeproducten. Drie verschillende gilden stonden in voor de vervaardiging van de retabels of de kleurrijke poppekasten die menig altaar en bedehuis sierden.

Detail weefstoel van het beroemde Belgische restauratieatelier van wandtapijten, atelier De Wit, Mechelen

Verder was er het roodgekleurde scharlaken dat naar alle windstreken in Europa werd uitgevoerd en menig hoveling heeft gekleed.

Helaas hebben politieke conflicten in de 14de en 15de eeuw geleid tot het verval van de lakenproductie. De creatieve en inventieve Brusselse wevers gaven aan deze 'zwarte bladzijde' uit de geschiedenis een nieuwe wending door om te schakelen naar de productie van luxueuze wandtapijten.

Het was een schot in de roos! De tapijten met hun kleurrijke en symbolische voorstellingen werden als paleisdecoratie gegeerd door alle gekroonde hoofden van die tijd. Vooral de 'gulden tapijten' geweven met goud- of zilverdraad waren wereldberoemd! De reeksen of 'kamers' werden, na een productietijd van ettelijke maanden of jaren, zowel te Brussel als in Antwerpen in speciaal gebouwde panden te koop aangeboden. Men heeft er zich dus wel degelijk vaak 'blauw' betaald. Karel V zette orde op zaken en probeerde frauduleuze praktijken in te dijken. Menig kunsthandelaar kende ook 'zwart zaad' omdat de overeengekomen betalingstermijnen niet stipt werden nageleefd ! Maar schone liedjes blijven niet lang duren. Ook deze 'luxeindustrie' kende een vervalperiode door de opkomst van het goudleder, de bedrukte stoffen en het behangpapier. In diezelfde 18de eeuw kwam naar het voorbeeld van Meissen en Sèvres ook de porseleinproductie tot ontwikkeling...

Monument voor de Brusselse stadsschilder Rogier Van de Weyden in Doornik, de stad waar hij een eerste atelier had

We verkennen het centrum tussen Grote Markt, Sint-Jansplein (ooit wolmarkt), de Ververshoek, Karthuizersstraat en de oude haven (Sint-Katelijnewijk) en vertellen in geuren en kleuren over wevers- en schilderfamilies, de gebruikte verfstoffen en kunsthandelaars. Tijdens deze wandeling hebben we ook oog voor kleurrijke muurschilderingen en pittoresk straatmeubilair.

Duur: ca 3 uur

Vertrek: hoofdingang (trappen) van het Broodhuis - Eindpunt St Katelijneplein.

~*~*~*~

In de voetsporen van de Spanjaarden te Brussel.

Brussel als hoofdstad van een wereldrijk, tussen Jodentrappen en de Rode Poort

De wandeling belicht de tijd van keizer Karel, Albrecht en Isabella, de renaissance en barok.

Resten van het paleis van Keizer Karel - © Coudenbergsite

We starten aan het Koningsplein of de hal van het Centraal Station. En wandelen langs de 1ste en de 2de omwalling en de latere Bourgondisch-Habsburgse residentie.

Apostelbeeld museum Coudenbergsite - © Coudenbergsite

We verwijzen naar de paleizen of de woningen van de vertrouwenslieden van het Hof, zoals Nassau, Culemborg, Ravenstein, Egmont, Tour en Tassis.

Embleem van Bourgondiërs en Ridderorde Gulden Vlies - © Coudenbergsite

We spreken over het Koninklijk Park, vroeger en nu, over feesten en tornooien en de Bourgondische Librije ( bewaard in het Domus Isabella).

Standbeeld van Egmont & Hoorn, Kleine Zavel

We gaan naar de Zavelkerk, die ook fungeerde als feest-, parochie- en bidplaats voor hovelingen.

Via het plantsoen van de Zavel- en de Wol-en Karmelietenstraat bereiken we de Marollen, met het huis van Vesalius, de Galgenberg, de Kapellekerk en de Hoogstraat met het Bruegelhuis.

Cervantes, Madrid

Optie: bezoek residentie onder het koningsplein via het Belvuemuseum.

Detail gildehuis der bakkers, "De Koning van Spanje" Karel II

~*~*~*~

In de voetsporen van de vrijmetselarij.

De loge in Brussel, van schootsvel tot Petit-Paris

De 3 uur durende stadsverkenning in de benedenstad werd door ons opgevat als een inleiding op een bezoek aan het museum van de vrijmetselarij.

Karel Buls, burgemeester, stichter van de Onderwijsbond, auteur

Tijdens de wandeling wordt dieper ingegaan op de complexe geschiedenis, de symboliek, de Vlaamse bewustwording, de stichting van een neutrale universiteit (ULB) en de markante rol van artistieke en politieke logeleden, die een blijvende stempel hebben gedrukt op de urbanisatie van Brussel.

Huis van de 4 gekroonden in de 'Hertogen van Brabant' (metselaarsemblemen) ©

Julius Hoste, boezemvriend van Karel Buls en mede-oprichter van de K.V.S. ©

Het fenomeen van de vrijmetselarij is, ondanks een overvloed aan literatuur, nog steeds ‘mysterieus’.

Monument Leon Lepage ©

De verkenning gaat ook – afhankelijk van de vertrekplaats die u uitkiest en de tijd - langs één der Tempels in de Peterselie - of Lakense straat. De wandeling eindigt bij de Grote Markt of de Beurs.

Een bezoek aan het museum van de vrijmetselarij is enkel mogelijk na reservatie vooraf bij de instelling, op dinsdag - en donderdagnamiddag.

Object uit het museum van de Vrijmetselarij in de Lakensestraat © OPT Brussel

U kunt er dus een ‘thematische dagverkenning’ van maken.

"De overwelfde Zenne"

Opmerking : museum van de vrijmetselarij wordt niet bezocht tijdens de wandeling!

Interieurzicht van het Vrijmetselarijmuseum in de Lakensestraat © OPT

~*~*~*~

De Karl Marxwandeling.

Karl Marx en Lenin te Brussel

Het verblijf van de filosoof Marx te Brussel is bepalend geweest voor zijn leven en zijn denken.

Sint-Hubertusgalerijen - © Civa

Hij ontmoette er tal van belangrijke persoonlijkheden en ontdekte er de gevolgen van de industrialisatie.

Standbeeld Marx en Lenin (nog steeds aanwezig in Berlijn) ©

De grote armoede belette hem niet noest te werken en veel te lezen.

"De Zwaan", vergader- en voordrachtlokaal van Karel Marx in Brussel

Marx wilde zelfs Belg worden… maar werd voortdurend in de gaten gehouden.

Foto van Karl Marx ©

Schilderij met Marx & Engels © Deutches Historisches Museum

De Parijse revolutie van 1848 mocht in Brussel geen navolging krijgen; Marx moest dan ook ons land verlaten.

We wandelen gedurende ca. 2.30 uur in de Brusselse binnenstad in de voetsporen van Marx, grasduinen in zijn teksten en brieven en leren een andere persoon kennen.

~*~*~*~

Russen in Brussel.

Over Tsarenfamilies, musici en communisten

Voor 1830 waren er al tussen onze gewesten en Rusland allerlei contacten geweest. Een mooi voorbeeld hiervan is de reis die tsaar Peter de Grote maakte in april 1717 doorheen onze provincies, na zijn overwinningen op de Zweden.

Tijdens het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden werd het huidige Paleis der Academiën, als residentieplaats van kroonprins Willem en zijn Russische echtgenote Anna Pavlovna, zelfs met een orthodoxe kapel uitgebreid.

Russisch Orthodoxe kerk in Ukkel ©

Wist u dat onze eerste koning, een Duitse prins uit Saksen-Coburg, eerst had gediend als generaal in het Russische leger?

Na 1830 werd onze Belgische hoofdstad een multiculturele ontmoetingsplaats. Allerlei vrijheden werden er gewaarborgd en vooral de uitgeverijen, de textiel- en lederbewerking en de pas gestichte ULB boden aan gevluchte intellectuelen werk. Denkers zoals Marx en Proudhon en de gevluchte Poolse historicus Lelewel werden door Russische auteurs opgezocht.

Portret van Bakoenin ©

Zowel het kuren als het badtoerisme en onze kunst lokten Russische toeristen. Maar ook de Munt , het Koninklijk Muziekconservatorium en het latere gebouwde PSK speelden een markante rol in het bekend maken van de moderne Russische muziek!

Koningin Elisabeth en koning Boudewijn bezochten Rusland. Manneken Pis kreeg een eerste kostuum uit Rusland in 1958.

Koningin Elizabeth op bezoek in Rusland

De oktoberrevolutie van 1917 zorgde voor een massale inwijking; door toedoen van kardinaal Mercier vonden Russen hier werk…

© Beeldhouwer Frangoeljan - Standbeeld voor Poesjkin in de brusselse deelgemeente Laken

Dit alles en nog veel meer komt aan bod tijdens de ca drie uren durende wandeling in hartje Brussel.

Vertrekplaats en eindpunt is de hal van het Centraal Station van Brussel.

Optie: Aanvulling voor een namiddagprogramma is mogelijk.

Russisch keizerlijk gala uniform tentoongesteld in de afdeling van de schat van de Kozakken © Legermuseum Brussel en OPT

Sedert de Tweede Wereldoorlog wordt in het legermuseum de schat van de Kozakken bewaard. Een bezoek aan deze onbekende afdeling is mogelijk gevolgd door een bezoek aan de Triomfboog en een kleine wandeling in het Jubelpark. Het legermuseum is gratis toegankelijk.

~*~*~*~

In de voetsporen van René Magritte.

Ceci n'est pas une promenade

Een der meest beroemde Belgische schilders is de surrealist René Magritte.

Ingang Magrittemuseum Brussel ©

De retrospectieve in de Brusselse Kon. Musea van Schone Kunsten lokte méér dan 300.000 bezoekers.

1. Bezoek Magrittemuseum Jette.

In Jette: sinds 5 juni 99 is Brussel, of de deelgemeente Jette 1 museum rijker geworden.

Detail Esseghemstraat Jette - Ingang Magrittemuseum ©

In de Esseghemstraat 135 werd, dank zij het privé-initiatief van 2 Antwerpse kunstkenners, de gemeente, VGC en Koning Boudewijnstichting het voorlaatste huis én atelier heringericht en/of gereconstrueerd.

© vzw René Magritte Museum

Magritte, uit Lessen afkomstig, heeft buiten enkele buitenlandse en korte verblijven in Frankrijk ( Parijs :1928/1930-1931 en Carcasonne in W.O. II- ) het langst gewoond te Brussel. Met de gemeente Jette is er een speciale band geweest. Na zijn huwelijk in 1922 betrok hij er een appartement in de Ledeganckstraat, en na het Parijsverblijf zou hij nog eens 24 jaar in het interbellumkwartier van de Esseghemstraat vertoeven.

© vzw René Magritte Museum

In deze periode ontstonden ware ‘barvourestukken’, de ‘volle zon-en vache- periode en werden dromen en ‘absurde dingen’ werkelijkheid. Magritte werd de magiër die de wereld der verschijningen op zijn kop zette, de alchemist die het onmogelijke mogelijk maakte of de kunstenaar die de ‘realiteit’ en ‘het beeld’ in vraag stelde. Hij werd lid van de K.P., begon deel te nemen aan buitenlandse exposities of sculpturen te maken, ontwierp mode- en boekillustraties (Lewis Caroll, Paul Eluard…) of publiciteitsmateriaal (Studio Dongo, actief tot 1936) en startte met de fresco-ontwerpen voor het Knokke-Casino.

Echtpaar Scutenaire-Hamoir (1985) © Magrittemuseum Brussel en Jette

Hij ontving er vrienden en galeristen (zoals Scutenaire en Alexandre Iolas)… Op basis van intervieuws met Magrittes weduwe en vrienden, bronnenonderzoek en dank zij verschillende legaten en giften zijn nu 17 kamers (i.p.v. de vroegere 5 familieruimten op het gelijkvloers ) met meubels, documenten, foto’s en allerlei vertrouwde huisobjecten gevuld (de krant, de sigaretten, de schildersezel, de bolhoed… ).

Interieurzicht. Objecten ivm de Brusselse Surrealisten en René Magritte ©

En zo is het Magrittemuseum (het huis door Magritte bewond vanaf 1934) uitgegroeid tot een kostbare relikwie en een verdiend ‘eerbetoon’ aan een groot denker, een eenvoudige burgerman en aan zijn geniaal werk.

Het museum is open van woensdag tot zondag (10- 18u-) maar laat omwille van stabiliteit maar 12 personen in groepsverband toe. Daarom stellen we voor grotere groepen een bezoek voor in ‘wisselbeurten’, met een wandeling doorheen de wijk (Art Déco-en interbellumhuizen), een koffiepauze in Gemeenschapscentrum Esseghem en een bezoek aan het Witte Huis van Jette, waar het echtpaar Mennekens-Jonckheere woonde.

Jef Mennekens was gemeentesecretaris van Sint-Jans-Molenbeek, dichter en een literair zeer geëngageerd man. Alhoewel hij uit Herentals afkomstig was, lag ‘Brabant’ en Brussel hem nauw aan het hart. Door de gemeentepolitiek kwam hij in 1926 in contact met de eclectische ‘interbellum’-architect Jozef Diongre (bekendgeraakt door de betonkerk St Jan de Doper en het NIR- of oude BRT-gebouw aan het Flageyplein) en belastte hij hem met de inrichting van een gezinswoning, mét interieurs, aan de Charles Woestelaan. Deze woning werd in 1985 als monument beschermd. Een bezoek aan de sobere ‘Art Déco’- eetkamer en slaapkamer bij de eigenares des huizes, Mevrouw Maistriaux-Mennekens, is ook in deze wandeling inbegrepen.

2. In de voetsporen van René Magritte.

In de Brusselse binnenstad: een wandeling (te voet) doorheen de oude binnenstad, langs minder gekende plekjes of plaatsen waar Magritte werkte, graag vertoefde, tentoonstelde of vrienden ontmoette.

Langs de Koninklijke Academie van Schone Kunsten en het verfwinkeltje waar Magritte zijn latere vrouw Georgette leerde kennen (Zuidstraat) en langs het Beursgebouw met metrodecoratie van P. Delvaux (Magrittes tegenpool en groot bewonderaar).

Detail van de muurschildering in het metrostation Beurs van Paul Delvaux. Brusselse trams en het vroegere openbaar vervoer. ©

Langs het ‘filmcentrum’ van de vroegere stad (Magrittes hobby en werkplaats van vriend Mesens) en langs de schaaktempel ‘The Greenwich” waar Magritte ‘s namiddags vaak was.

Langs de Hoedenmakersstraat en het kruispunt Sint-Jansplein/Duquesnoystraat.

Langs de Koninklijke Musea, de Zavel en het Muziekconservatorium (broer Magritte was musicus, in het Egmontpaleis werden expo’s georganiseerd, …).

Mogelijk eind- of rustpunt: het Goudblommeke van Papier, een pittoreske estaminet, waar vriend Van Bruaene Magritte, de Cobraleden en Hugo Claus ontving.

De gids eet niet gratis.

~*~*~*~

Een muzikale wandeling te Brussel.

Van Polyfonisten tot Jacques Brel

Onze hoofdstad heeft tal van vermaarde instellingen. Er is natuurlijk de Munt, waarvan de naam verwijst naar het vroegere munthof en waarvan de Italiaanse bankier Bombarda de eerste uitbater was.

Historisch gezien heeft de Munt voor ons land een belangrijke betekenis. Hier begon immers de Belgische revolutie in de bewuste septemberdagen van 1830, als gevolg van de opvoering van Aubers aanstekelijke opera, de ‘Stomme van Portici.’ Aan de Munt zijn beroemde namen van zangers en componisten verbonden. Hier werkten La Malibran en Jenneval, de librettoschrijver van La Brabançonne maar ook Maurice Béjart, Jacques Brel en Gerard Mortier.

In de Belle Epoque en de dolle jaren was de Munt een programmatieplaats van spectaculaire wereldpremières. Onze ‘moderne’ operaliefhebbers apprecieerden er evenzeer stukken van Wagner, Strauss en Massenet als van Tsjaikovsky en Rimsky-Korsakoff. In de onmiddellijke buurt bevonden er zich natuurlijk verschillende artiestencafés en balzalen of theaterruimten en operettezalen. Brussel heeft ook sedert de Hollandse tijd een Muziekconservatorium. Het Muziekinstrumentenmuseum kreeg enkele jaren gelden een prachtig onderkomen in het gerestaureerde grootwarenhuis ‘Old England’ en in de tearoom verder uitgebreid met dakterras kan men er genieten van lekkere hapjes en een prachtig panorama!

In de 19de eeuw hebben talloze Poolse en Russische musici en zelfs buitenlandse balletdansers in Brussel les gegeven. Het Paleis van Karel van Lorreinen kan men in verband brengen met het wonderkind Mozart… En ook kunstenaarskringen, zoals de ‘ XX’ en de ‘Libre Esthétique’ hebben het culturele leven verrijkt met vele voordrachten of uitzonderlijke muziekopvoeringen. Wist U dat de kleinzoon van de beroemde schrijver Poesjkin hier een tijdlang artistiek directeur is geweest ? En dat straatnamen, standbeelden, gedenkplaten aan gebouwen en zaalnamen van muziektempels deze markante muzikale persoonlijkheden niet doen vergeten worden?

Denken we maar aan het monument voor Jenneval, de beelden van Bartok en koningin Elisabeth, de plaat ter ere van Eugène Ysaye of de prachtig gerestaureerde Leboeufzaal van het P.S.K. (Bozar). Zelfs de kathedraal blijft niet achter. Er werd een speciaal orgel geïnstalleerd waarvan de ‘broertjes’ te zien zijn in Keulen en Barcelona. De erediensten op bepaalde zondagen worden opgeluisterd door gastkoren en buitenlandse organisten. Maar ook het eigen koor heeft al meerdere CD’s op de markt gebracht. Bij de restauratie van de kathedraal werden een hele reeks oude muziekpartituren ontdekt. En er zijn zelfs enkele straten waar er enkel muziekinstrumentenzaken of partiturenwinkels zijn.

Ooit was er in de bovenstad een prachtige paleis, de residentie van keizer Karel, met een grote hofkapel. En waren onze Nederlanden toen niet beroemd voor hun polyfonisten en beiaarden? Voor de Expo installeerde men zelfs een speciaal klokkenspel! Tientallen andere anekdotes zorgen ervoor dat er in deze ca. 3 uur durende wandeling ‘muziek en Schwung’ zit….We verkennen de oude binnenstad tussen het Munt- en Martelarenplein, Koornhuis, Keizerslaan en Regentschapsstraat.

U kunt de dag verder aanvullen met een bezoek aan de J. Brelstichting, het Mim, de Munt, het Muziekconservatorium of het Filmarchief of een concert in één der barokke kerken of het Astoriahotel.

Een wandeling vanaf 18 jaar.

~*~*~*~

Anderlecht, een oord van devotie en humanisme.

Anderlecht is meer dan voetbal

Dit stukje Brussel heeft niet alleen een bekend stadion en een voetbalteam, maar was al eeuwenlang een belangrijke bedevaartplaats, ontwikkeld rond het graf van Sint Wilgefortis.

Muurschildering Sint-Pieters en Guidokerk

Hier vestigden zich ook kanunniken en Erasmus, onze prins van het humanisme in de 16de eeuw.

Archeologische vondsten en andere recente onderzoeken kunnen gebruikt worden om de visie te ondersteunen dat deze locatie nog een oudere geschiedenis bezit dan Brussel !

Kamer van de grootjuffrouw, Begijnhof Anderlecht - copyright Erasmushuis Anderlecht

We verkennen in het Anderlechtse centrum: de kerk, het klein begijnhof, het schitterende huis ‘’De Swaene’’ dat nu als Erasmushuis fungeert en omgeven is door een tuin met kruiden en kunstwerken en de Porseleinstraat.

De Sint-Pieters en Guidokerk van Anderlecht waar beroemde gotische architecten aan meewerkten zoals Jan Van Ruysbroek en Matthijs Keldermans. Tournée General 2010. Foto Hugo De Decker ©

Duur : 3 uur.

Buste van de dichter José Marty (1853-1895), zanger van de Cubaanse onafhankelijkheid. Bij de franstalige bibliotheek te Anderlecht © A. Dedobbeleer, gemeente Anderlecht, dienst toerisme

~*~*~*~

De ‘openbare orde ‘ in gevaar ?!

Is verdraagzaamheid een utopie?

Altijd zijn er in onze beschaving mensen geweest die werden vervolgd. Dit gebeurde om allerlei redenen: ze hadden andere ideeën, ze vertoonden een afwijkend en/of een opstandig gedrag.

Tegenspraak werd noch door de politieke overheid, noch door onze katholieke Kerk geduld. Opsluiting, verbanning of terechtstelling waren via de rechtspraak dé middelen om de gevestigde orde veilig te stellen.

Egmond & Hoorne, onthoofd door Alva wegens hun acties voor verdraagzaamheid en godsdienstentolerantie

In sommige eeuwen waren er grotere klopjachten dan in andere. Denken we maar aan de vervolging van begijnen, Joden, protestanten, heksen of alchemisten!

Activiteit n.a.v. Erfgoeddag

De drijfveren waren vaak niet zo fraai: racisme, fanatisme, vrouwenhaat, afgunst of angst…! Tijdens de ca. 2,5 uur durende wandeling verneemt u meer over instellingen zoals de Inquisitie en de Bloedraad. Over machtsmisbruik, belangrijke publikaties zoals ‘De Heksenhamer’, de rol van Joden als geldschieters en de macht van ambachten en van gilden. Over vrijheidsstrijders die vroeger bij het stadhuis werden terechtgesteld. De wandeling kan beginnen bij het Centraal Station maar ook aan de Kapellemarkt, gelegen opzij van de Kapellekerk in de Marollen. Het eindpunt is voorzien in de Wilde Woudstraat, bij de kathedraal. Eventueel kan nog doorgewandeld worden tot de Begijnhofkerk te Brussel maar dan duurt de wandeling wel langer en wordt een kleine extra vergoeding bijgevraagd.

~*~*~*~

Van Wicca's en Heksen.

Over toekomstvoorspelsters, kruidenmengsters en dochters van Satan

Mensen hebben altijd geloofd in bovennatuurlijke krachten. Teksten, opgesteld in de antieke Oudheid, verschaffen ons informatie over tovenarij, magische rituelen, formules en wezens die in staat zijn te vliegen of zich ’s nachts te verplaatsen.

Succesrijke wandeling n.a.v. Erfgoeddag Brussel

Heks is afgeleid van de termen ‘hagedussa’ en ‘haechdisse’. Zowel in de vroegmiddeleeuwse wetgeving als in teksten van de kerkvader Augustinus wordt al uitgewijd over verderfelijkheid, zondigheid en minderwaardigheid van de vrouw. Hekserij blijft in West-Europa echter ongemoeid tot in de 13de eeuw. De vrouw blijft het ‘onschuldige slachtoffer van demonen’.

Vanaf de 14de eeuw zal zowel de Kerk- en nadien de wereldlijke overheid- hekserij en tovenarij als ‘gevaar’ aanpakken. Er verschijnen pauselijke bullen en de Inquisitie wordt een belangrijk instrument. In 1486 verschijnt ‘de Heksenhamer’ , dat tot het einde van de 17de eeuw als belangrijkste handboek zal blijven gebruikt worden. Hekserij is een criminele zaak en wordt, als ‘gevaar voor de mensheid en de vorst’ hardhandig aangepakt. Verklikkers en heksenjagers zijn zeer actief. De gebeurtenissen zijn het mooiste bewijs van grote vrouwenhaat en van angst ten opzichte van ‘vrouwenmacht. Een ware ‘heksenwaan’ heeft bestaan onder de regeringsperioden van Filips II en Albrecht en Isabella! Allerlei planten, halfedelstenen en objecten worden gebruikt om heksen te weren. De laatste terechtstelling in onze gewesten heeft plaatsgehad in 1684. Onder invloed van Lodewijk XIV, filosofen, de Verlichting en de vooruitgang van de wetenschappen werd ‘hekserij’ uit de criminele sfeer gehaald. Sinds 1950 kent de nieuwe belevingsreligie van de ‘Wicca’s (of de positieve heksen) een grote aanhang.

Sint Jacobus en de Magiër Hermogenes - Pieter Bruegel de Oude 1565

We wandelen in de oude binnenstad langs plaatsen waar heksen werden opgesloten, verhoord en gestraft. We gaan langs locaties waar ‘moderndenkende’’heksenverdedigers actief waren en langs woningen van artiesten die heksen en terechtstellingen hebben uitgebeeld. Maar ook de strips- en de heksenverjagende planten of moderne ‘Wicca’s worden niet vergeten!

~*~*~*~

Over badstoven, straatmadelieven en de dochters van plezier of de prostitutie.

Vrouwen laverend tussen licht en donker

Dienende ‘ priesteressen en veelzijdig gevormde courtisanes waren in het antieke Nabije Oosten en Griekenland algemeen aanvaard. In onze christelijke cultuur bleef de prostitutie tot het einde van de 15de eeuw gedoogd, zolang er maar bepaalde voorschriften zoals het dragen van een speciaal herkenningsteken en het verbod van activiteiten op christelijke feestdagen werden nagevolgd of de openbare orde niet werd verstoord. Denkers zoals Augustinus en Thomas van Aquino zagen het gegeven als een ‘noodzakelijk kwaad’, ter voorkoming van ergere kwalen zoals verkrachting en overspel. Onze Middeleeuwse steden en havens trokken niet alleen kooplieden, reizigers en ambachtslui maar ook kermislui, vagebonden en hoeren aan. Zowel geestelijken, edelen, gehuwde mannen, militairen en scheepslui konden vrouwen opzoeken op verschillende locaties. Eerst waren er de waterputten (relatie puits-putain) en nadien de stoven en vrouwenhuizen. Er bestond ook raamprostitutie. Over de specifieke bordelen waakte een ‘roi des ribauds’. Ook de beul verdiende er vaak een extraatje! Vanaf de Spaanse tijd (tweede helft van de 16de eeuw) werd , ten gevolge van de Contrareformatie en syfillisplagen seksualiteit enkel nog toegelaten als middel tot voortplanting. Elk afwijkend seksueel gedrag werd gecriminaliseerd. Talloze ordonanties, speciale straftuigen en een ingedijkt actieterrein waren hiervan de gevolgen.

In de 19de eeuw nam de prostitutie toe. Brussel werd toen ook internationaal bekend! Niet alleen door het boekje van Mario Aris en de ‘affaire van de Engelse meisjesprostitutie’ maar ook door meerdere reglementen. Zowel dokters als politieambtenaren moesten bordelen controleren. De reglementen waren vooral uitgedacht als maatregel tegen syfilisbesmetting. Ze bleven ontoereikend en hebben geleid tot acties van Engelsen, liberalen, socialisten en feministen. Ook nu nemen verenigingen zoals Mouvement du Nid en Payoke het op voor de prostituees en is de acceptatie nog niet ten volle bereikt! Een wandeling tussen de Grote Markt, de galerijen en de Hoog- en Circusstraat.

~*~*~*~

Brussel: rebels of hemels.

Op zoek naar verborgen engelen

Zoals Roeselare koos de stad Brussel voor een aarstengel als schutspatroon, nl. Sint Michiel. Zijn naam betekent ‘wie is als God’. In de kunst werd hij als boodschapper, tussenpersoon van God, legeraanvoerder en zielenweger uitgebeeld. Zijn cultus verspreidde zich vanuit Byzantium in West-Europa. Pas in de 8ste of 9de eeuw verrees een kapel, later een groter bedehuis in de bovenstad. De kerk werd een collegiale; het oudste zegel van het kapittel uit de 12de eeuw vertoont een Sint-Michielsafbeelding. Van de 13de eeuw tot in de 20ste eeuw werd Sint Michiel overschaduwd door de Sint-Goedele. De kerk werd verheven tot kathedraal en kreeg in 1979 wegens het belang van de 2 cultussen een dubbele benaming.

Sint Michiel werd in de loop van de Brusselse geschiedenis uitgebeeld op zegels, penningen, medailles, geldstukken, metalen voorwerpen, wapenschilden en vlaggen. De oudste afbeelding op een vlag gaat terug tot de 16de eeuw. De aartsengel is ook te zien op standbeelden, fonteinen, straatmeubilair, winkelpuien, caféterrassen, voertuigen, Cyclocityfietsen en op allerlei gebouwen.

We verkennen de oude binnenstad en wandelen ook langs kerken, scholen, theaters, hallen, handelszaken en privéwoningen. Zelfs een plein, een mutualiteit, een theater, een dartscafé, een riddergilde en een stripprijs kregen zijn naam. Een kort bezoek aan het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten kan deze verkenning vervolledigen.

Duur van de wandeling: tussen 2,5 tot 3 uur

~*~*~*~

Op zoek naar water in Brussel: de fonteinenwandeling- van Broebelaar tot high-tech.

Elk jaar werkt de vzw Culturama mee aan het Zot van de Zenne-evenement. In vorige jaren hebben we het over het Kanaal gehad en ofwel de buurt van het Sainctelette-, Ijzerplein en de site van Tour en Taxis verkend of de systematische ontwikkeling van de oude binnenhaven tussen de Sint-Gorikshallen, het Sint-Katelijneplein, de Vismarkt en de oude dokken belicht.

Nu wandelen we opnieuw in de binnenstad, langs de vroegere zijarmen van de Zenne of belangrijke plaatsen van watervoorziening.

Brussel beschikte over de Zenne en zijn zijarmen en had eerst 3 bevoorradingssystemen. In de stad waren er ook diverse poelen en waterreservoirs.

Nu zijn er maar een fractie van de vele middeleeuwse fonteinen bewaard gebleven; in 1855 werd de huis-aan huisbedeling van water een feit en zijn vele fonteinen verdwenen.

In de 20ste en 21ste eeuw werd ‘water’ niet alleen voor zijn verpozende en decoratieve functie gewaardeerd en is het ook een belangrijke urbanistische rol gaan spelen.

De verkenning start op de Grote Markt, aan de leeuwentrap van het stadhuis. We bespreken de verschillende fonteinen bij het stadhuis en wandelen ook even verder naar de Stoofstraat, waar het beroemde waterplassende beeldje, ontworpen door de beroemde barokbeeldhouwer Duquesnoy nog steeds één der topattracties vormt!

Vandaar gaan we langs de Boterstraat en de Sint-Niklaaskerk naar de Ortsstraat, de Oude en de Nieuwe Graanmarkt, de historische Vismarkt en het Godshuis Pacheco.

Via Muntplein en de Grasmarkt wandelen we naar de bovenstad, waar zich ooit een drukbevolkte Putterijwijk bevond en in de buurt van het Hof vele stadspaleizen stonden. Hier werd het Centraal Station gebouwd en verrees later, n.a.v. de Expo ’58 de Ravensteingalerij.

Bij de bouwwerken werd een uniek reservoir ontdekt, de Grote Pollepel, en later in het Egmondpark heropgebouwd. In deze buurt bevond er zich ook een Jodenpoel.

Wij verkennen daarna het Koninklijk Park of de Warande. Het waren onze aartshertogen Albrecht en Isabella die vanuit Etterbeek een ingenieus watersysteem lieten aanleggen. Het park werd toen uitgebreid en naar de mode van toen verfraaid. Het water kwam van de Broebelaar en werd door een high-techmachine in Sint-joost- opgepompt. Voor de goede wandelaars is een laatste bezoek aan de Pollepel in de Zavelwijk een mooie afsluiter.

Maar onderweg ziet u natuurlijk nog véél meer!

Detail Anspachfontein, Vismarkt

Zoals de Anspach-en Karel Bulsfontein, de spuwer en de pittoreske Bruegelfonteintjes, ontworpen door o.a. beeldhouwer Jos de Decker.

Bij meer dan 18/20 personen wordt de groep ontdubbeld.

~*~*~*~

Brussel gestript.

Een wandeling aangeboden in het teken van het nieuwe toeristische thema of het stripjaar 2009.

Guust Flater vlakbij het centrum van het beeldverhaal aan de Pachecolaan

We vertrekken bij voorkeur aan het Centraal Station.

We wandelen naar het centrum, meer bepaald naar de benedenstad en brengen eerst een bezoek aan het Belgische Museum voor het Stripverhaal of het BCB, ingericht in één van de mooiste en laatste realisaties van Victor Horta.

Dit gebouw krijgt, na het Atomium, de meeste toeristen over de vloer en is als levend museum vooral bij de jongeren bekend. De museumcollectie werd onlangs verrijkt op initiatief van Guy Van Hengel met het archief van Marc Sleen, de geestelijke vader van Nero. Het BCB beschikt nu over 2 gebouwen in de Zandstraat.

Na het museumbezoek (van maximum 75 minuten) wandelen we verder langs resten van de eerste stadsmuur, de ‘wieg van Brussel’ en andere merkwaardige monumenten.

We verkennen vervolgens de omgeving van de Grote Markt, waar de aandacht gevestigd wordt op de Kuifjeswinkel en op gevelversieringen.

Langs het beroemde Manneke Pis gaat de tocht verder naar de Marollen, waar 5 stripfresco’s aanwezig zijn. Een welverdiende halte in een stripcafé is mogelijk.

Bedoeling van deze wandeling is vooral aan te tonen hoe de Brusselse gebouwen en monumenten in stripverhalen een rol zijn gaan spelen of, m.a.w. verstript werden. Het eindpunt kan onderling afgesproken worden of is het Centraal Station.

~*~*~*~

Leopold II : Brussel-Congo.

Leopold II

Onze tweede vorst wordt in vele boeken de koning-architect of de koning-urbanist genoemd.

Kunstberg: uurwerk, beiaard

De merkwaardige toespraak die hij als piepjong senator van 18 jaar hield maakte al zijn belangrijkste drijfveren en wensen bekend. Zowel de invloed van zijn vader, het toenmalige denken en de eigen koppigheid waren bepalend.

Een klein land, gelegen in het centrum van Europa, kon o.a. groot worden door een kolonie.

De Kruidtuin en het beeldenpark van het einde van de 19de eeuw

Vele Belgische steden, en natuurlijk Brussel in de allereerste plaats, hebben dank zij de vorst imposante gebouwen gekregen.

Basiliek van Koekelberg

Soms hebben op specifieke wil van de koning, stromannen hierbij de aandacht weggeleid.

Soms hebben vertrouwenspersonen en medewerkers van de vorst een cruciale rol gespeeld, zoals Van Eetvelde! Brussel werd grondig geürbaniseerd en verfraaid. Dit echter niet zonder slag of stoot en niet zonder het verzet van andere merkwaardige figuren zoals burgemeester Karel Buls.

Detail huis Gustave Strauven, Bertrandlaan in de buurt van het Josaphatpark

We sommen slechts enkele dingen op die in Brussel werden gerealiseerd: de aanleg van talloze, brede lanen, meerdere parken, een Triomfboog in het Jubelpark, 3 exotische paviljoenen in Laken, een expoterrein voor de kolonie in Afrika, een Basiliek van het H. Hart, naar het voorbeeld van Montmartre …Zelfs aan een Internationale Handelsschool en een complex, gewijd aan Afrika, werd gedacht…

Deze verkenning kan zowel gedurende een hele dag (met autocar) als gedurende 3 uur, in de binnenstad, te voet, gebeuren. We vergeten ook niet de negatieve dingen te vermelden. In ons verhaal wordt ook het ‘rode rubber’, familiedrama’s of liefdesavonturen betrokken.

Beeld van de Werelexpo van 1935, logo van Côte d'Or, nu te zien in Tervuren bij het Koninklik Museum voor Midden-Afrika

Feit is wel dat België toen een belangrijke rol speelde in andere landen, zoals Rusland, China, Afrika en Egypte!

~*~*~*~

De kunst van het verleiden.

Van openbare markten en hallen…tot sjieke en sfeervolle winkels

Vanaf het moment dat Brussel een portus werd, groeide de handel en werden controle en inmenging van de overheid of bescherming van de verkoopslieden belangrijk. Brussel kon men al in de Middeleeuwen zowel via de Zenne als via belangrijke, oude handelswegen bereiken. In de schaduw hiervan ontwikkelden zich dan ook diverse markten of verrezen imposante verkoopshallen. Oude namen zijn hiervan nog een levend bewijs.

De stadsbezoeker werd door uithangborden en neergeklapte luiken op het bestaan van een winkel met atelier of fabricageplaats attent gemaakt. Van een uitgekiende winkelarchitectuur was er toen echter nog geen sprake.

Glas werd al gebruikt voor apotheken en luxezaken vanaf het einde van de 12de eeuw.

Het einde van het Ancien Régime luidde een tijdperk van allerlei veranderingen in. Winkelpuien kregen grotere glasoppervlakten, gebogen venstervormen, beschilderingen en tegelpanelen.

Er werd aandacht besteed aan rolluiken, markiezen, straathoeken, hygiëne, verlichtingsapparatuur en het winkelinterieur. Zelfs in het gebruik van de etalage kwam er een evolutie.

In Brussel bleven 4 belangrijke grootwarenhuizen lang de kathedralen van de consumptie. Pas vanaf ’58 en de ’60-er jaren werd hen het leven moeilijk gemaakt door de opkomst van de supermarkten en de shopping centra.

Delhaizewinkel

De massaconsumptie in de ’70-er jaren zorgde voor verminkingen en afbraak. Gelukkig kwam er vanaf 1980 een reactie: creativiteit, design, opmerkelijke renovaties en herbestemmingen zorgden voor een heropleving van oude handelswijken in de binnenstad.

We maken een wandeling in het centrum van quasi 3 uur en bespreken bewaarde winkelpuien, galerijen, modezaken, designzaken en nog veel meer.

~*~*~*~

''In de voetsporen van de Hertogen van Brabant te Brussel en Tervuren''.

Van het kleinste begijnhof tot de grootste Magritte verzameling

Barend Van Orley of F. Borreman en Pieter Coecke : Tekening die als ontwerp diende voor de ''Jachten van Maximiliaan'' , maand maart : omstreeks 1534

De Hertogen van Brabant stammen af van het huis van Leuven, Karel de Grote en de dynastie van de hofmeiers ten tijde van de merovingische koningen (Peppiniden).

Wandtapijt uit de reeks 'Jachten van Maximiliaan'

De graven van Leuven verwierven later de titel ‘hertog van Brabant’ en waren verbonden aan het Duitse keizerrijk. ‘Hertog’ was eerst een titel die te maken had met het hertogdom van Lotharingen. Later werd de tem ‘dux’ synoniem van de hoogstgeplaatste, meest aanzienlijke edele die als vazal ook allerlei verplichtingen had ten opzichte van zijn vorst of leenheer.

Detail van de Meester van Zierikzee - Johanna van Castillië, moeder van Keizer Karel in de tuin van het Hertooglijk Paleis met zicht op de oude stadsmuur © KMSK

Het grondgebied groeide stilaan tot het meest belangrijke gebied in de lage Landen, mogelijk geworden door oorlogsoverwinningen, veroveringen, aankopen en een uitgekiende huwelijkspolitiek.

Het hertogdom lag centraal en aan een belangrijke Middeleeuwse handelsweg. In Brussel en Tervuren ontstonden 2 burchten, omgeven door een jachtdomein.

Detail tapijten 'Jachten van Maximiliaan'

De burchten werden systematisch gedurende ca. 500 jaar verbouwd en uitgebreid.

Culturama biedt 2 thematische wandelingen aan van ca. 2,5 uur.Een bezoek aan de aanwezige musea is in deze stadswandeling inbegrepen.

1) De locatie Tervuren.

Als bouwheren worden voor de locatie in het Zoniënwoud (Tervuren) Hendrik I, Jan I, Jan II en Jan III vermeld.Op het jachtslot werden ook belangrijke oorkonden getekend en feesten georganiseerd; het kasteel was dus méér dan een jachtresidentie. In de naburige St Janskerk bevindt er zich nog steeds een hertooglijke crypte en in het nog jonge museum ‘Hof van Melijn’ is een verdieping aan de geschiedenis en de bewoners van het slot gewijd. Het kasteel van Tervuren werd beroemd door een indrukwekkende gotische zaal, zonder steunelementen.

Het slot en de aanpalende Warande werd later veranderd door de Habsburgers.

Ook Leopold II heeft er een rol gespeeld.We bezoeken de dorpskern, het park, de kasteelresten, het Hof van Melijn en de tuinen rond het Museum voor Midden-Afrika Afspraak aan de museumingang.

2) Brussel met Coudenbergsite, Kunstberg,Jodenwijk en Warande.

Opdrachtminiatuur met Filips de Goede door Rogier Van der Weyden

copyright museum M, Leuven

Of de allereerste burcht zich op een Zenne-eiland zou bevonden hebben is nog steeds een heikel discussiepunt. In de 11de eeuw is er sprake van een belangrijk kapittel, de overdracht van de relieken van St-Goedele en een burcht in de bovenstad.

Deze was gelegen aan en deels op de eerste stadsomwalling. Zowel Hendrik I als Jan I hebben er verbleven.

De vergrotingen van bepaalde onderdelen en meer op comfort gerichte veranderingen vinden plaats onder Jan III en zijn dochter Johanna, Filips de Goede, Karel V en latere gouvernantes. Dit ‘Hof’ was nog mooier dan het kasteel van Fontainebleau.

Albrecht en Isabella lieten de Isabellastraat verlengen en er ook ingenieuze high-techwaterwerken en –voorzieningen installeren.

In 1731 werd het Paleis door een brand verwoest en na 1770 door het Koningsplein overdekt. Vanaf 2000, na ca. 7 jaar opgraven, kan men deze belangrijke archeologische site en het toenmalige ‘middelpunt van de wereld’ via Belvue opnieuw bezoeken.

© Civa

We verkennen zowel onder- als bovengronds de Brusselse bovenstad, gelegen tussen de Kunstberg, Bozar, de Jodentrappen, het Paleizenplein en de Naamse straat.

Zicht op het Koningsplein, ooit bekend voor de vele hotels waar schrijvers verbleven, het vroegere Ministerie van Koloniën en het standbeeld Godfried van Bouillon

Afspraak in de lokettenzaal van het Brusselse Centraal Station –tenzij anders overeengekomen.

~*~*~*~

Bezoek aan het verrassende en veelzijdige Tervuren.

Over landschapsschilders, Hertogelijke jachtpartijen en een koloniale expo

Van stille kluizenaarsplaats tot culturele ‘must’ met musea, groen en gastronomie.

Allegorie op de smaak, 1618
Jan Brueghel en Peter Paul Rubens
Museo del Prado,Madrid

Eeuwenlang was Tervuren een kleine en stille nederzetting in het grote Zoniënwoud. Het werd in de 8ste eeuw gekerstend door de H. Hubertus, die er ook als kluizenaar stierf. Later werd Tervuren een belangrijke etappe tussen de grafelijke residenties van Leuven en Brussel, en verrees er een indrukwekkend jachtpaleis. Vooral onder impuls van Albrecht en Isabella en Karel van Lorreinen werd het complex uitgebreid en speelde Tervuren ook een rol in onze kunstproductie.

De schilderscolonies, een nieuw fenomeen in Europa in de 19de eeuw - De schilderende Willem Vogels door Hyppolyte Boulenger © Museum Elsene - Tijdelijke expositie "Schilders van het Zoniënwoud"

In de 19de eeuw werd het een belangrijk schildersdorp, waar 3 generaties werkten, naar het voorbeeld van het Franse Barbizon.

Tervuren was ook bekend voor zijn paarden. Door het succes van de Koloniale Expo van 1897 werd beslist er een Afrikaans museum en een wereldcentrum uit te bouwen, die thans slechts deels zijn gerealiseerd. Later werden zowel een heemkundige vereniging als een vriendenkring voor de school van Tervuren opgericht. Door hun inzet kunt u er vandaag als 2de museumparel het Hof van Melijn bezoeken.

We maken een wandeling langsheen het Koloniepaleis, de resten van de Expo van 1897, het museum voor Midden-Afrika, de tuinen en de vijvers en eindigen, na een pauze in een pittoresk cafeetje, in het Hof van Melijn. Duur: ca. 3 uur.

~*~*~*~

In de voetsporen van Nederlanders of Amsterdam aan de Zenne.

België en Nederland hebben een korte tijd een gezamenlijke geschiedenis gehad tussen 1815 en 1830.

Zo werd er beurtelings in Amsterdam en in Brussel vergaderd en waren er in Brussel paleizen voor de koninklijke familieleden opgericht.

In deze korte fase werd ook een belangrijke financiële instelling opgericht zodat een belangrijke vervoersinfrastructuur en een verdere industrialisering van het land mogelijk werden. Veel eerder speelden al belangrijke adelijke families uit Nederland hier een belangrijke rol.

In de 16de eeuw werd het protestantisme ook in onze streken succesrijk. De edelen waren niet akkoord met de strenge politiek en de harde represaillemaatregelen van de katholieke en absolutistische vorst Filips II. Willem van Oranje-Nassau werd de leider van het verzet en werd o.a. gesteund door Marnix van Sint-Aldegonde.

In Brussel zijn er nog resten van gebouwen van Nederlandse edelen te zien. Denken we maar aan de familie Oranje-Nassau. Voorouders van de huidige koningin woonden aan de Kunstberg in hartje Brussel.

De Nassaukapel, rest van het vroegere Nassaupaleis, onderdeel van de Koninklijke Bibliotheek Albert I aan de Kunstberg ©

En ook na de scheiding vanaf 1830 hebben Nederlandse schrijvers en denkers Brussel als woonplaats verkozen.

Duur: 3 uur.

Details van het monument op het Martelarenplein ter ere van de gevallen helden die sneuvelden tijdens de septemberdagen van 1830 bij het verjagen van de Hollanders ©

Een bezoek aan het Erasmushuis van Anderlecht is een bijkomende optie. Zie rubriek Museabezoeken "Het Erasmushuis en het Begijnhof".

Plaat aan het Erasmushuis van Anderlecht die verwijst naar de sponsor van de restauratie van het Erasmushuis. Desiderius Erasmus verbleef er in 1521 ©

~*~*~*~

In de voetsporen van de Oostenrijkers.

Onze provincies waren ongeveer 1 eeuw lang in handen van de Oostenrijkse Habsburgers.

Brussel werd, op wens van keizerin Maria-Theresia, een waardige hoofdstad door de aanleg van 3 harmonische stadspleinen en grote urbanistische ingrepen in de bovenstad.

Het oude Hof of het Coudenbergpaleis was afgebrand in 1731.

Voor de nieuwe landvoogd of gouverneur Karel van Lorreinen werd een paleis in de buurt verbouwd waarvan een aantal vertrekken in de Koninlijke Bibliotheek werden verwerkt.

Interieur van de appartementen van Karel van Lorreinen ondergebracht in de Koninklijke Bibliotheek, thans museum van de verlichting en van de 18de eeuw © Koninklijke Bibliotheek Albert I van Brussel

Familiebedrijven werden stilaan vervangen door fabriekjes. De industrialisering werd een feit.

Huidige Protestanse kapel ondergebracht in de voorgevel van het Paleis van Karel van Lorreinen, schoonbroer van keizerin Maria Theresia en gouverneur van de Oostenrijkse Nederlanden ©

We verkennen vooral de bovenstad en wandelen tot het Martelarenplein.

Duur: ca. 3 uur.

~*~*~*~

Verrassend Brussel - Brussel met 101 gezichten.

Een ‘Potpourriwandeling’ doorheen de beneden- of de bovenstad.

Bij deze stadsverkenning belichten we quasi alle aspecten van onze Belgische hoofdstad. We spreken hierbij over markante historische gebeurtenissen, pareltjes van architectuur en hoogstandjes van techniek, gastronomische en literaire weetjes en de nog steeds levende folkloristische tradities. We ontdekken verborgen en beeldige plekjes, kleurrijke gevels en straatmeubilair of speelse sculpturen en fonteinversieringen.

Beeld van Marnix van Sint-Aldegonde, de rchterhand van Willem van Oranje. In Brussel kreeg hij 2 beelden waaronder een in de Hoogstraat van de Marollen ©

Uiteraard wordt er ook onderweg eens geproefd van Brusselse lekkernijen. In onderling overleg wordt ofwel de bovenstad ofwel de benedenstad verkend.

Duur: 3 uur

~*~*~*~

Culturama VZW

Lezingen en cursussen
Stadswandelingen te Brussel
Museabezoeken

MOGELIJKHEDEN

Hapjestocht door hartje Brussel

Brussel: van vis- en vleescentrum tot Mekka van haute cuisine en gueuze.

Het volkse Brussel, de Marollen.

OASEN van LICHT in Brussel.

In de naam van vrijheid en gerechtigheid.

Brussel, hoofdstad van de Art Nouveau en de Jugendstil van Europa.

Het Brussel van de dolle jaren of de ‘Art Déco’.

Bezoek aan één der mooiste Art-Decogebouwen van West-Europa.

Brussel en Europa: een verhaal van liefde en haat.

Kunst in de Brusselse metro.

Cherchez la femme: in de voetsporen van beroemde en minder beroemde en gekende vrouwen.

Kennismaking met de Heizel en Laken.

Oasen van rust.

Brussel, literair bekeken.

Brussel aan het water.

'Kleuren maakten de stad'

In de voetsporen van de Spanjaarden te Brussel.

In de voetsporen van de vrijmetselarij.

De Karl Marxwandeling.

Russen in Brussel.

In de voetsporen van René Magritte.

Een muzikale wandeling te Brussel.

Anderlecht, een oord van devotie en humanisme.

De ‘openbare orde ‘ in gevaar ?!

Van Wicca's en Heksen.

Over badstoven, straatmadelieven en de dochters van plezier of de prostitutie.

Brussel: rebels of hemels.

Op zoek naar water in Brussel: de fonteinenwandeling- van Broebelaar tot high-tech.

Brussel gestript.

Leopold II : Brussel-Congo.

De kunst van het verleiden.

''In de voetsporen van de Hertogen van Brabant te Brussel en Tervuren''.

Bezoek aan het verrassende en veelzijdige Tervuren.

In de voetsporen van Nederlanders of Amsterdam aan de Zenne.

In de voetsporen van de Oostenrijkers.

Verrassend Brussel - Brussel met 101 gezichten.

Culturama VZW

Lezingen en cursussen Stadswandelingen te Brussel Museabezoeken

MOGELIJKHEDEN

Hapjestocht door hartje Brussel

Brussel: van vis- en vleescentrum tot Mekka van haute cuisine en gueuze.

Het volkse Brussel, de Marollen.

OASEN van LICHT in Brussel.

In de naam van vrijheid en gerechtigheid.

Brussel, hoofdstad van de Art Nouveau en de Jugendstil van Europa.

Het Brussel van de dolle jaren of de ‘Art Déco’.

Bezoek aan één der mooiste Art-Decogebouwen van West-Europa.

Brussel en Europa: een verhaal van liefde en haat.

Kunst in de Brusselse metro.

Cherchez la femme: in de voetsporen van beroemde en minder beroemde en gekende vrouwen.

Kennismaking met de Heizel en Laken.

Oasen van rust.

Brussel, literair bekeken.

Brussel aan het water.

'Kleuren maakten de stad'

In de voetsporen van de Spanjaarden te Brussel.

In de voetsporen van de vrijmetselarij.

De Karl Marxwandeling.

Russen in Brussel.

In de voetsporen van René Magritte.

Een muzikale wandeling te Brussel.

Anderlecht, een oord van devotie en humanisme.

De ‘openbare orde ‘ in gevaar ?!

Van Wicca's en Heksen.

Over badstoven, straatmadelieven en de dochters van plezier of de prostitutie.

Brussel: rebels of hemels.

Op zoek naar water in Brussel: de fonteinenwandeling- van Broebelaar tot high-tech.

Brussel gestript.

Leopold II : Brussel-Congo.

De kunst van het verleiden.

''In de voetsporen van de Hertogen van Brabant te Brussel en Tervuren''.

Bezoek aan het verrassende en veelzijdige Tervuren.

In de voetsporen van Nederlanders of Amsterdam aan de Zenne.

In de voetsporen van de Oostenrijkers.

Verrassend Brussel - Brussel met 101 gezichten.

Lezingen en cursussen
Stadswandelingen te Brussel
Museabezoeken