Culturama VZW

Bruegel in het Pajottenland / in Brussel

We bezoeken het openluchtmuseum in Dilbeek, waar 12 schilderijen van Bruegel staan opgesteld langs een wandelpad van 8 km.

Sint-Anna kerk te Sint-Anna-Pede en de parabel der blinden

We beginnen de wandeling aan het kerkje van Sint-Anna-Pede (Itterbeek), wereldberoemd omdat het is afgebeeld op het schilderij ‘’Parabel der blinden’’. In de Pedevallei die Bruegel inspireerde, kunnen we nu zijn werken bewonderen zonder de wereld te moeten rondreizen.

Duur: 3 uur.

We voorzien een rustplaats in de kinderboerderij ‘’ ’t Neerhof’’. Stevige wandelschoenen vereist.

Variant van deze wandeling: het Brussel van de dynastie Bruegel, met bezoek aan het Museum voor Oude Kunst in de Regentschapstraat, Zavelwijk, Kapellekerk en Bruegelhuis

(onder voorbehoud).

<terug naar boven>

Bruegel openluchtmuseum in Dilbeek

De Bruegelwandeling en de Bruegelpanelen te Dilbeek - Een Bruegelboekje.

Pieter Bruegel de Oude is een van de meest geniale en allergrootste schilders uit onze Nederlanden en zijn werken behoren tot de grote ‘iconen’ van de kunstgeschiedenis. Helaas is maar weinig over hem geweten. Hij kende ook een kort maar gelukkig een zeer productief leven. Hij werd vermoedelijk geboren in 1520 of 1525 ; ook de geboorteplaats is niet met zekerheid gekend. Slechts drie documenten staven enkele belangrijke gebeurtenissen in zijn leven hij werd ingeschreven als vrijmeester te Antwerpen, hij huwde in 1563 met de dochter van Pieter Coecke van Aelst en werd na 10 jaar intensief werken in 1569 in de Brusselse Kapellekerk begraven. Hij werkte eerst in opdracht voor o.a de bekende kunsthandel ‘Vier Winden’te Antwerpen en maakte daarom vele tekeningen of ontwerpen voor gravures en etsen. Hij begon pas later te schilderen ‘naer het leven’ , meer bepaald vanaf ca. 1557.

Opvallend hierbij waren vooral de kleine figuren, de verwijzingen naar een erudiete kennis van spreekwoorden en gewoonten, de fantastische en komische scènes en de overladenheid van de taferelen.

Na zijn huwelijk nam echter de schildersproductie enorm toe en kregen zijn werken een totaal ander karakter. Belangrijke opdrachten van het Hof, edelen, rijke lieden zoals de bankier Jonghelinck, de Duitse koopman Franckert en kardinaal Granvelle himself of van het Brusselse stadsbestuur maakten het mogelijk dat hij als zelfstandig ‘schilder’ in Brussel goed kon leven. Zijn huis en atelier is nog steeds een der meest indrukwekkende woningen in de Marollen!

Detail van een stripmuur aan het St-Goriksplein - De wereld van Nero en Marc Sleen © Belgisch Centrum voor Beeldverhaal en Marc Sleen Museum

Een van de belangrijkste, maar helaas ook onbetrouwbare bronnen over het leven van Pieter Bruegel I was de schilder en kunstcriticus Karel Van Mander, die in 1604 het ‘Schildersboec’ liet uitgeven. Nog steeds berusten bepaalde misvattingen over het werk en de persoonlijkheid van Bruegel op deze informatiebron. De schilder wordt nog steeds als de volkse, populaire ‘Boerenbruegel’, boertige Bruegel of ‘Pieter den Drol’ omschreven.Gelukkig zijn er ook in de tekst interessante gegevens vermeld. Als kind van zijn tijd, een mens levend in de periode van de renaissance en het humanisme, maakte Bruegel vanuit zijn Brusselse woonplaats ook allerlei wandelingen of verkenningen in de omgeving, op zoek naar pittoreske plaatsen en interessante gebouwen en dingen ‘naer het leven’.Het hoeft ons dus niet te verbazen dat Anderlecht, het Pajottenland en vooral de Pedevallei, op huidig Dilbeeks grondgebied, een belangrijke bron van inspiratie is geweest. Zijn vriend Ortelius vestigde terecht de aandacht op zijn nauwkeurige waarheidsgetrouwheid en de aandacht voor de natuur.

Bruegel bracht naast boerenscènes, feesten, gebruiken en grappen ook onvergetelijk mooie landschappen met seizoensstemmingen, boottaferelen en zelfs religieuze en mythologische verhalen in beeld. Zijn werken die steeds ingebed zijn in ons glooiend Brabants landschap bezitten een monumentale grootsheid en een kritische, vaak ‘verhulde’ boodschap op de toenmalige politiek of de woelige tijd van de godsdiensttroebelen.

Als eerste in de Nederlanden wist hij de eenvoudige volksmens, ons weidse Vlaamse landschap en bereisde berg- of rotspartijen in Italië met ruime ‘Venetiaanse’ perspectieven en waterpartijen (een rivier, een beek, een zee …) tot een universeel, synthetisch en kosmisch geheel zwierig te verbinden. Hij was ook de eerste schilder van boten en sneeuwvlokjes!

Op initiatief van de vzw Dilbeeks Erfgoed en dank zij de milde steun van allerlei sponsors, zoals het Bruegelproject, Toerisme Vlaanderen en de Bouwkroniek, is deze groene en rustige oase aan de Pedebeek tot een uniek openluchtmuseum herschapen.

In totaal zijn 12 kleurvaste en weersbestendige panelen opgesteld in de Pedevallei langs een traject van ca. 8,5 km. Ook Toerisme Vlaams-Brabant verleende via het leveren van de bewegwijzering hierbij zijn medewerking. De meeste panelen stellen bekende werken voor van Pieter Bruegel de Oude die door de woelige geschiedenis van onze gebieden al jaar en dag als kleinood gekoesterd worden in buitenlandse musea.

Men moest hierbij echter ook rekening houden met allerlei belangrijke reglementeringen. Zo vindt u in de onmiddellijke schaduw van het kerkje en verborgen achter de haag 4 liggende panelen van 50 op 70 cm, prachtig geïntegreerd in het beschermde landschap. Verderop zijn verspreid langs het wandelpad 8 panelen op hoge poten en dus duidelijk zichtbaar, in het wandelparcours verwerkt.

Niet alleen de welgekende ‘Parabel der Blinden’ en ‘de Boerenbruiloft’, maar ook ‘de Graanoogst’, ‘ De ekster op de galg’, ‘Winterlandschap met de terugkeer van de jagers’ en de andere werken zullen op de lokale wandelaar, de Vlaamse of buitenlandse toerist en elke kunstminnaar een onmiskenbare indruk van Bruegels veelzijdigheid en genialiteit nalaten! U hoeft er dus geen wereldreis meer voor te moeten maken. Men mag daarom ook terecht van een ‘Dilbeeks Bruegelopenluchtmuseum’ spreken!

Tevens werd ook een handig boekje van ca.40 pagina’s samengesteld. Dit boekje bevat zowel de beschrijvingen van de panelen als een biografie van de kunstenaar en is ¨voorzien van allerlei kleurenillustraties en een wandelplan. De auteur is Machteld de Schrijver. Het boekje kost zonder verzendingskosten 2,5 euro.

Er werd ooit een viertalige DVD over Bruegel gemaakt door Paradigma N.V. met een speelduur van ongeveer 1 uur, een samenbundeling van twee vroegere uitgezonden kunstdocumentaires, samengesteld door Harold van de Perre en Anton Stevens.

Een welverdiende verfrissing kan genomen worden op het einde van de wandeling bij de kerk.

Het boekje over het Bruegelopenluchtmseum is beschikbaar bij vzw Culturama te Dilbeek. We zijn telefonisch bereikbaar via telnr. 02/ 569 27 74 , via fax 02/569 31 44 of via mailadres culturama@pandora.be.

<terug naar boven>