Culturama VZW

 Lezingen en cursussen
 Stadswandelingen te Brussel
 Museabezoeken

NIEUW AANBOD

WANDELINGEN

Bruegelwandeling in het hartje Brussel

Bruegelwandeling in het Pajottenland

 

EXPOBEZOEKEN

Belfius - Magma Cloud Ashes

The Grand Place To Be

Achter de coulisse van de Ommegang

 

LEZINGEN

Bruegel en zijn tijd

 

EVENTS

 

BEURZEN

 

 

~*~*~*~

Bruegelwandeling in het hartje Brussel

Pieter Bruegel de Oude was een van de belangrijkste schilders uit de 16de eeuw. Hij maakte eerst etsen en tekeningen en begon, na zijn Italiëreis, vanaf 1559 te schilderen.

Beeld van Pieter Bruegel de Oude bij de Kapellekerk, beelhouwwerk van Tom Frantzen. De schilder observeert het leven in de Marollen en zit aan een open Kader, symbool van zijn "open" geest en grote creativiteit. ©  Walter de Decker

Hij verhuisde definitief, naar aanleiding van zijn huwelijk, van Antwerpen naar Brussel en betrok er het huis van zijn schoonvader, Pieter Coecke van Aalst. Dit huis waarvan we met zekerheid weten dat het later bewoond werd door David Teniers, bevindt zich nog steeds in de Marollen.

Pieter Bruegel had te Brussel een zeer creatieve en ook de meest productieve periode. Na zijn dood, in 1569, werden zijn werken erg gegeerd. De vraag was groter dan het aantal originele werken. Bruegels doeken werden veel geïmiteerd en ook zijn 2 zonen hebben tal van werken gekopieerd.

We bezoeken bij deze wandeling de Marollen, met zijn volkse cafés, de rommelmarkt en de vele trapgevels, gebouwd in de 16de en de 17de eeuw.

Via het Bruegelhuis in de Hoogstraat wandelen we verder naar de Kapellekerk waar Bruegel huwde en begraven werd en zijn 2 zonen Pieter en Jan werden gedoopt.

Kopie van een werk van zoon Jan Brueghel en Pieter Paul Rubens. De naamsheilige St Pieter krijgt de sleutels van de hemel. Schilderij opgehangen in een zijkapel van de Kapellekerk. Pieter Bruegel I werd bij de Kapellekerk begraven. De plaat onder het schilderij vermeldt dat het werk later gerestaureerd werd door David Teniers ©  Walter de Decker

Detail stadhuistoren met windwijzer en metalen beeld van Sint-Michiel ©  Walter de Decker

Dan gaan we verder naar de bovenstad en verkennen we, onder het Koningsplein, de site van het toenmalige Hof, het Coudenbergpaleis van Keizer Karel.

 

De ondergrondse site van het Coudenbergpaleis

Bezoek met de Kunstkring van Gooik_copyright Jacques de Decker

 

 

 

We staan ook even stil bij andere merkwaardige straatjes, bewaard gebleven stadspaleizen van hovelingen en herinneringsplaten. Bruegel heeft hier zeker ook rondgelopen. Een kort bezoek aan de Bruegelzaal in de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten.

Bruegel maakte dit schilderij op een scharnierpunt in zijn leven, in 1562, net voor zijn huwelijk en definitieve verhuis naar Brussel. De opdrachtgever moet een zeer erudiet iemand geweest zijn die rariteitenkabinetten waardeerde. Centraal staat Sint-Michiel die heel erg lijkt op het metalen beeld van het Brusselse stadhuis, de windwijzer op de toren. Het doek is gedateerd en gesigneerd onderaan links: M.D.LXII / BRVEGEL. Kunsthistorica Tine Meganck heeft diepgaand onderzoek verricht naar dit werk en haar bevindingen verwoord in een boek. © Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van Brussel

Een bespreking van de aanwezige schilderijen zorgt tenslotte voor een esthetische afronding van deze stadswandeling.

Duur van de wandeling : 3 uur

 

Persconferentie n.a.v. de voltooide restauratie van de "Dolle Griet" in het K.I.K. te Brussel. Boven met Joost de Geest. Onder met de Bruegelspecialiste, de Japanse professor Yoko Mori © Culturama

 

 

<terug naar boven>

 

~*~*~*~

Bruegelwandeling in het Pajottenland

In het Pajottenland, Dilbeek en Anderlecht (deelgemeente van Brussel)

 

Het Pajottenland bij Brussel wordt het Toscane van het Noorden genoemd. Hier kwam Pieter Bruegel de Oude veel wandelen en schetsen. Menig gebouw en landschapselementen heeft hij later, in zijn atelier, in schilderijen verwerkt. Onlangs werd doorheen Dilbeek, Itterbeek en Sint-Anna-Pede een ca. 10 km lang wandelpad en een 45 km lange fietsroute aangelegd. Langs deze 2 routes staan 11 weerbestendige geëmailleerde panelen, met reproducties van Bruegels belangrijkste doeken, opgesteld. Men kan er zowel van de natuur als van de kunst genieten en bepaalde elementen van Bruegels schilderijen nog steeds herkennen. Steeds zijn het indrukwekkende verhalen, met drie elementen: de aarde (het heuvelachtige Pajottenland), de bergen (zijn herinneringen aan de Italiëreis) en het water. Feestende, rustende of werkende boeren vullen de religieuze of de burgerlijke taferelen en de vele winter- en zomerlandschappen. Bruegel was een meesterlijk verteller en beheerste als talentrijk schilder verschillende stijlen. Vooral de kerken van de fusiegemeente Dilbeek, de watermolen van Pede en gebouwen in Anderlecht komen op vele schilderijen voor. Men maakt bij deze Pajottenlandverkenning ook een soort wereldreis. De doeken van Bruegel waren reeds van in de 17de eeuw wereldwijd verspreid. Thans zijn ze aanwezig in verschillende buitenlandse en binnenlandse musea. Toch blijft Bruegel voor ons nog steeds een mysterie…

Duur van de wandeling: 3 uur

Het Bruegelopenluchtmuseum –met als startplaats van de wandeling de kerk van Sint-Anna-Pede- is met de auto, lijnbus 118 (van aan het Zuidstation) en de autocar makkelijk bereikbaar.

 

 

<terug naar boven>

 

~*~*~*~

Bruegel en zijn tijd

2019 is een Bruegeljaar. Met reden. Pieter Bruegel de Oude overleed precies 450 jaar geleden, in 1569, in Brussel.

Veel is er over deze schilder niet bekend.

Zowel de plaats als het tijdstip van Bruegels geboorte (tussen 1520 en 1525) en zijn woonadressen zijn nog steeds een twistpunt (Son bij Breda, Brogel, Bree, Peer). Noch het beroep van zijn ouders. Bruegel groeide op in een woelige maar interessante tijd: de bloeitijd van het humanisme en de Renaissance, met o.a. Michelangelo en Vesalius, de ontwikkeling van de wetenschappen, de doorbraak van het protestantisme (of de reformatie), de tijd van de ontdekkingsreizen en de boekdrukkunst.

Hij werd meester in 1546, in Antwerpen, en reisde zoals dat toen ook belang rijk werd geacht, naar Italië, om er de eigentijdse en de antieke kunst te gaan bekijken. Hij ging nadien aan de slag, vanaf ca. 1551. Later verhuisde hij, na zijn huwelijk in 1563, naar Brussel omwille van meerdere redenen.

Tot 1559 signeerde hij zijn werk met 'Brueghel', daarna werd de h weggelaten.Hij werd lang de ‘Boerenbruegel’ of ‘Pier den Drol’ genoemd. Ten onrechte. Hij was ook een goed tekenaar, prentenontwerper en schilderde niet alleen boerentaferelen, maar ook tal van prachtige landschappen, religieuze voorstellingen, hallucinante hellestukken, oorlogstaferelen en goed gevulde en encyclopedische werken.. Aanvankelijk beïnvloed door Jeroen Bosch, evolueerde hij tot een typische trefzekere stijl, en maakte hij composities met een beperkt aantal monumentale figuren en een opmerkelijke ruimtelijkheid. Hierbij stond de harmonie tussen de mens en de natuur centraal. Bruegel werd de vader van de genreschilderkunst, en zou na zijn dood veel kunstenaars beïnvloeden. Niet alleen machtige personen wensten werken in hun kunstcollectie te hebben, ook grote meesters zoals Rubens en Brouwer werden door zijn kunst geïnspireerd.

Experten hebben vandaag slechts 40 schilderijen en 40 prenten geïdentificeerd. Verder zijn er enkele zeldzame tekeningen en etsen. De meeste werken zijn te bewonderen in het Kunsthistoriches Museum van Wenen.

Bruegel was een grote vernieuwer: hij schilderde de eerste sneeuwlandschappen(die later in Holland zeer geliefd werden), schepen en genretaferelen. Zijn veelzijdig oeuvre maakt vele interpretaties mogelijk. In de lezing wordt zowel de 16de eeuw als Bruegels boeiende persoonlijkheid belicht. Tenslotte wordt ook extra stil gestaan bij zijn genialiteit, symboliek, invloed op latere kunstenaars en nazaten (de Bruegelfabriek).

 

 

<terug naar boven>

 

~*~*~*~

Belfius Magma Cloud Ashes

Brussel, 28 mei en 12 december 2018 - VERLENGD TOT EINDE MAART 2019.

Tijdelijke tentoonstelling Belfiuscollectie © Belfius

Exclusief bezoek aan de nieuwe tentoonstelling van Belfius Art Collection.

De Belfius-kunstcollectie is de grootste verzameling van Belgische kunst van het land en brengt de werken samen van uitzonderlijke Belgische kunstenaars. Elk jaar stelt de galerij in de lente GRATIS een nieuwe tentoonstelling voor en opent ze haar deuren voor alle kunstliefhebbers. Dit jaar is het de 9de editie Want kunst voor iedereen toegankelijk maken, ook dat is onze missie. De lentetentoonstelling 2018 Magma Cloud Ashes onderzoekt de impact en symboliek van drie kleuren die door historici als fundamenteel cultuurhistorisch beschouwd worden: rood, wit en zwart.

Het zijn drie kleuren die aan de aarde ontspringen, net zoals het magma, de wolken en de as: rood, wit en zwart. Sinds mensenheugnis zijn deze drie kleuren, gewonnen uit mineralen en materialen die de eerste pigmenten vormden, de recipiënten van een gloedwolk vol symboliek en gevoelswaarde. Van het palet van de schilders in eeuwenoude grotten, die wit krijt, steenkool en rode aarde gebruikten, tot de eerste chemische fabricageprocessen: geen enkele andere kleur kreeg ooit een vergelijkbare rol toebedeeld in de geschiedenis van de kunst.

Artieste Ann Veronica Janssen - RAL 2002 © Belfius

Rood is ontegensprekelijk de kleur der kleuren, de eerste waarvan men de fabricage onder de knie kreeg en die lange tijd symbool stond voor rijkdom en macht. En hoewel wit en zwart in de oudheid niet altijd werden gezien als chromatische adjectieven, verwezen ze naar licht en duisternis.

 "

LINKS: Beeld Philippe Aguire, Belfiuscollectie © Dries Luyten, Belfius *=*=* RECHTS: Beeld Jan Dries, Belfiuscollectie © Christina Stijnen

Vandaag hebben wit en zwart cultureel en taalkundig de status van volwaardige kleuren, want hun oneindige nuances zijn voor kunstenaars een voorwerp van onderzoek.

Drie zeer contrasterende kleuren die u onderdompelen in hun materiële, overheersende aanwezigheid. Drie tinten die in de loop van de tijd heterogene interpretaties onthullen. Drie kleuren die krachtige emoties teweegbrengen die representatief zijn voor verschillende culturen. Drie nuances uitgedrukt door kunstenaars als Jan Brueghel, Emile Fabry, James Ensor, Léon Spilliaert, René Magritte, James Ensor, Pierre Alechinsky, Constant Permeke, Alexandra Cool, Hilde van Sumere, Ann Veronica Janssens en Luc Tuymans., dus grrote kunstenaars. Een uitzonderlijke locatie. En grenzeloos Belgisch talent. Belfius Art draagt op deze manier graag bij tot de culturele uitstraling van ons land.

Buste van James Ensor door Rik Wouters. Vinylbehang speciaal gemaakt voor de tentoonstelling met figuurtjes uit de ets "duivels rossen engelen en aartsengelen af" - Ets van Ensor 1888 Belfiuscollectie © Belfius

Praktisch: ‘Magma Cloud Ashes’ is in de Belfius Art Gallery te bewonderen tot einde maart 2019.

Specifieke rondleidingen voor mensen met een visuele beperking (voor blinden en slechtzienden), met Machteld de Schrijver als gids zijn mogelijk op:

26/01/2019, 11u

23/02/2019, 11u

23/03/2019., 11u

Personen zonder beperkingen kunnen zich vooraf inschrijven via de site en de link https://www.belfius-art-collection.be/be-nl/la-galerie. Kunstliefhebbers kunnen de tentoonstelling ook ‘virtueel’ bekijken op onze site www.belfius.com/art.

Belangrijke mededeling: Indien interesse, graag een seintje, zodat ik de geïnteresseerden kan aanmelden en inschrijven voor de specifieke rondleidingen voor mensen met een visuele beperking.

Mijn gegevens: Machteld de Schrijver- Vzw Culturama- Baron de Vironlaan 140 1700 Dilbeek-

0032 569 27 74- culturama@telenet.be

 

 

 

<terug naar boven>

 

~*~*~*~

"The Grand Place to be"

Tentoonstelling in het Brusselse Broodhuis, Grote Markt tot 29/12/2019

De Cel Historisch Erfgoed van de stad Brussel en het Broodhuis hebben naar aanleiding van de inschrijving van de Brusselse Grote Markt op de werelderfgoedlijst van de Unesco (in 1998) een tentoonstelling uitgewerkt over de mooiste parel van Brusselse barokarchitectuur.

Rondleiding voor VTB Kultuur Brussel Oost ©  J.j. Verbelen en VTB Kultuur Brussel Oost

Logischerwijze is deze expositie ook te bezoeken in het Broodhuis aan de Grote Markt. Dankzij burgemeester Karel Buls werd de vroegere broodhalle in 1887 door de stad aangekocht, herbouwd en deels als museum ingericht.

De tentoonstelling is ondergebracht op de 2de verdieping en ingedeeld in verschillende onderdelen.

Blikvanger is het oude, méér dan 5 meter hoge en verguld koperen beeld van de aartsengel Sint-Michiel, dat de duivel verslaat. Het 400 kilo zware beeld was een windwijzer en heeft ca 500 jaar lang, tot 1993, boven op het Brusselse stadhuis gestaan. Het werd in documenten beschreven als het werk van Maarten van Rode en in juli 1455, bij de voltooiing van het stadhuis, boven op de spits van de stadhuistoren geplaatst. Het beeld werd een paar keer naar beneden gebracht, voor restauratie. De laatste keer was dit in 1993. Toen werd het beeld ook naar de Fonderie de Coubertin gevoerd, voor restauratie en om er een identieke kopie van te maken. In 1996 werden zowel de nieuwe Sint-Michiel als het originele gerestaureerde beeld naar Brussel teruggebracht. Het oude beeld kreeg een veilig onderkomen in een ruimte van de stadhuistoren, waar het helaas slechts af en toe kon bekeken worden.

 

LINKS: Sint Michielsbeeld © Stedelijke musea Brussel - fotograaf Vincent Everart vroeger gefotografeerd in de stadhuistoren =*= RECHTS: Tentoonstellingsaffiche uit 1910 © Stedelijke musea Brussel

Vanaf 1996 stond een nieuwe en 2de Sint-Michiel te pronken op de stadhuistoren. De originele Sint-Michiel is nu terecht een blijvend onderdeel geworden van de collectie van het Broodhuis. Het is immers één van de zeldzame, oude windwijzers die in Europa bewaard gebleven zijn en dus ook belangrijk erfgoed.

Schilderijen, tekeningen, kaarten, nog nooit getoonde archeologische voorwerpen en foto’s belichten verder de complexe en lange geschiedenis van de Grote Markt. Pas vanaf de 13de eeuw kwam het plein stilaan tot ontwikkeling en kreeg het een bestrating en een rechthoekige vorm. Oorspronkelijk waren er her en der ‘stenen’ en stonden aan 1 zijkant 3 hertooglijke hallen waarvan enkel de broodhalle of het latere Broodhuis de tand des tijds heeft overleefd.

In de 15de eeuw werd ook aan 1 zijkant het stadhuis gebouwd. De houten naburige vakwerkhuizen (dus ook privé woningen) en gildehuizen werden op wens van de stad beetje bij beetje vervangen door bakstenen en natuurstenen constructies met opmerkelijke trap-of topgevels en na het verschrikkelijke Franse bombardement, bevolen door Lodewijk XIV (in augustus 1695) opnieuw heropgebouwd.

Schilderij bombardement Grote Markt in 1695 - Anoniem werk © Stededliijk Museum Broodhuis Brussel

Op amper 12 jaar tijd was de Grote Markt als een feniks verrezen en werd dit beroemde plein, dank zij de strikte verordeningen één der mooiste, harmonische stadspleinen van Europa.

Oude aartsengel St-Michiel © Culturama

Niemand minder dan Victor Hugo noemde het plein het mooiste van de wereld. Logisch dat de Grote Markt gepromoot werd naar aanleiding van de wereldtentoonstellingen.

Na onze onafhankelijkheid zijn vanaf ca 1850 tot 2016 vele minutieuze en ambitieuze restauraties gestart. De stad komt sindsdien ook tussen in de kosten voor restauratie, dankzij erfdienstbaarheden, te danken aan Karel Buls.

Het laatste onderdeel van de expo belicht uitvoerig dit gegeven. De nieuwsgierige bezoeker kan, mits een extra toegangskaartje van 2 euro, dank zij een virtuele reality, ontwikkeld door de firma Eternitease, de Grote Markt in 3D bekijken vóór het vernietigende bombardement.

Begeleidingen aan deze expo zijn bij Culturama het hele jaar 2019 mogelijk.

 

Steller: Machteld de Schrijver

 

 

<terug naar boven>

 

~*~*~*~

Achter de coulisse van de Ommegang

Uitnodiging: Erfgoeddag - zondag 28.04.2019 - Activiteit vzw Culturama, BRUSSEL.

Eigen initiatief.

Thema: ‘Dit is erfgoed. Ambachten’ - Gratis activiteit.

Info ook vermeld op de algemene website ‘Erfgoeddag 2019’ voor Vlaanderen en Brussel en in het programmaboekje uitgegeven door de Erfgoedcel VGC - https://www.brussel.be/erfgoeddag-2019

 

Bezoek aan de historische collectie van de Verenging "Ommegang" in het gebouw van de ‘Ommegang’, Huidevettersstraat 180, 1000 Brussel (of de Marollen. Buurt van het Zuidstation).

De Ommegang was zoals zijn naam het doet veronderstellen in het verleden een religieuze processie. Kermissen, processies en andere kerkelijke aangelegenheden werden in 1785 door de Oostenrijkse keizer Jozef II ongedaan gemaakt.

Na ca 1,5 eeuw vergeten te zijn, werd deze stoet opnieuw in het leven geroepen in 1928 dankzij opzoekingswerk van historici en andere deskundigen. De Ommegang ging voor een eerste keer opnieuw uit in 1930 n.a.v. de geplande maar uitgestelde Wereldtentoonstelling. De folkloristische en toeristische stoet werd toen uitgewerkt als een luisterrijke herdenking van de Blijde Intrede van kroonprins Filips, oudste zoon van onze keizer Karel V.

Thans nemen aan deze stoet ca 1.400 figuranten deel, waaronder edelen, schuttersgilden, schepenen van de stad Brussel, reuzendragers en tal van andere verenigingen zoals de vzw Parsifoels, de steltenlopers, de Gilles van Binche, … Wegens het succes wordt de Ommegang jaarlijks 2 maal georganiseerd. Dit jaar evenwel NIET in juli, maar in de laatste week van juni.

De historische collectie (kledij, wapens, vlaggen, reuzenkoppen, karren etc) wordt onder begeleiding van gidsen van de vzw Culturama bezocht gedurende ca. 1 uur. Tijdens deze bezoeken wordt ook stilgestaan bij de band met de Zavelkerk en het beroemde ‘Manneken Pis’.

Bezoeken (2) gepland in de voormiddag, te 10u en te 11u.

Bezoeken (3) gepland in de namiddag, te 13.30u , 14.30u en te 15.30u (laatste rondgang).

Aanmelding verplicht, het maximum aantal personen per gids is beperkt!

Inschrijving via mail, culturama@telenet.be OF op het telnr. 00 32 2 569 27 74.

Verantwoordelijke uitgever: Machteld de Schrijver, verantwoordelijke vzw Culturama

 

 

 

<terug naar boven>

 

~*~*~*~